ބަސްނުމޮށެވޭ ބުޅާ އޭގެ އާދައިގެ މަތިން ޤަޟާހާޖަތް ކުރުމަށް ފަހު ހަމަވަގުތުން ދުއްވައެއް ނުގަނެއެވެ. އަދި ކިއެއްތަ؟ އެތަނުން ދުރަށްދަނީ، އެސޮރު ބޭރުކުރި ނަޖިހުގެ މައްޗަށް ވެލި އަޅާ ފޮރުވާލުމަށްފަހުގައެވެ. ބަސްނުމޮށެވޭ މި ކުޑަ ކުޑަ ހައިވާނަށް ރީތި ގޮތާއި، ހުތުރު ގޮތް އެނގުނީ ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ ބައެއް ފަހަރު އެސޮރު ސާހިބުމީހާގެ ސުފުރާއިން މަސްކޮޅެއް ވަގަށް ނަގާފާނެއެވެ. އޭރުވެސް އެސޮރުގެ ދެލޮލުން އެކުރެވުނު ކުށުގެ އިހްސާސްތައް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ސާހިބުމީހާ ބަލައިލުމާއެކު ފަހަތައް ސޮއްސާލަނީ އެހެން ވެއެވެ. އެހާލަތުގައި އެސޮރު ގައިގައި އޭނާ ޖަހައިފިނަމަ ކުށަށް އިއުތިރާފުވުމުގެ ގޮތުން ބޯތިރިކޮއްލައެވެ. އެސޮރަށް އެއީ ގާނޫނީ ގޮތުން މަނާ ކަމެއްކަން އެނގެނީހެއްޔެވެ؟ މިބާވަތުގެ އަމަލުތައް ނުކުރުމަށް އަންގަވާފައިވާ ބަސްފުޅުތައް އެސޮރަށް މީހަކު ކިޔަވައިދިނީހެއްޔެވެ؟ ޖަމަލު އޭގެ އަންހެން ޖަމަލާ އެއްދާންކުރަނީ ވަންހަނާގައި ސިއްރުންނެވެ. ލޯތަކަށް ނުފެންނަ ގޮތަށެވެ. މީހަކު ވަގަށް ބަލާކަން އެސޮރަށް އިހުސާސް ކުރެވިއްޖެނަމަ ވަގުތުން އެމަސައްކަތް ހުއްޓާލައެވެ. އަދި ބިމަށް ބޯތިރިކޮއްލައިގެން އޮވެއެވެ. އެސޮރު ލަދުގަންނަން ދަސްކުރީ ކިހިނެއްހެއްޔެވެ؟ ކުޅަނދުރު ހަތަޔަކަށް މީހަކު ގޯނާއެއް ކޮއްފިނަމަ އެންމެ ފަހުކުޅަނދުރާ ޖެހެންދެން ފިސާރިފޯރީގައި ހަނގުރާމަ ކުރެއެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުއެއްޗަށް ދާންދެން މިހަގުރާމައިގާ ދެމި ތިބެއެވެ. އެސޮރުމެންނަށް ހިތްވަރުގަދަކަމާ ޖާނުން ފިދާވުމުގެ ފިލާވަޅު އުގަނައިދިނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ މި ޙަޝަރާތުތަކަށް ނުވަތަ އިންސެކްޓް ތަކަށް ޙިކުމަތާއި އިލްމާއި ބޭސްފަރުވާއާއި އަޚްލާޤާއި ދުނިޔެއުޅުމުގެ ސިޔާސަތު ދަސްކޮއްދިނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟ އެފަރާތަކީ ކުޅަދުންވަންތަ މާތް الله ކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ބަޔާންކުރެއްވުން ތެދުކޮއް ގަބޫލުނުކުރަންވީ ކީވެހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ ބަސްނުމޮށެވޭ މަޚްލޫޤުތައް އަމަލުކުރަން ކަމުދާ އުސޫލް ތަކަކާއި ގޮތްތަކެއް އެސޮރުމެން އަމިއްލަ އަށް ހޯދީހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެއީ ޚާލިޤު ވަންތަ މާތް الله ގެ އުގަންނަވާދެއްވުން ހެއްޔެވެ؟

_ޣަރީޒާ (ިinstinct) ނުވަތަ އުފެއްދެވުމުގައި އެއްޗެއްގައި ހުންނަ ގުދުރަތީ ސިފަތަކަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟ ސާފު އިބާރާތަކުން ދަންނަވާނަމަ، އެއީ އުފަންވީއްސުރެ މަޚްލޫގެއްގެ ކިބާގައި ހުންނަ ދެނެގަތުމުގެ ޢިލްމެވެ. އެޢިލްމު މަޚްލޫގެއްގެ ކިބައިގައި ލައްވާފަރާތަކީ އޭގެ ޚާލިޤު ވަންތަ މާތް الله ކަން ކަށަވަރެވެ.

މާތް الله ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.

{ وأوحى ربك إلى النحل أن اتخذي من الجبال بيوتاً ومن الشجر ومما يعرشون }​ سورة النحل_68

މާނައީ: ”ކަލޭގެފާނުގެ ވެރި މާތްالله ކުޅަނދުރަށް އިލްހާމު ކުރައްވައި އެންގެވިއެވެ. ފަރުބަދަތަކުގައްޔާއި، ގަސްގަހާގެހީގައްޔާއި، މީހުން ހަދައިދޭ ބިނާތަކުގައި، ހަތާހަދައި އުޅޭށެވެ!

އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.“

{ وإذا الوحوش حشرت }

މާނައީ: ”އަދި ވަލު ޖަނަވާރުތައް (އެއްތަނަކަށް) އެއްކުރައްވާ ހިނދެވެ.“

ތަމްރީނުކުރާމީހާ ނިޔާވުމުން އެމަންޒަރު ފެނި އަމިއްލަ އަށް މަރުވި ސިންގާއެއް ގެ ވާހަކަ ޚަބަރުތަކުގައި ފެތުރުނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އެސޮރުމެން ވެސް ދެނެގަނެއެވެ. އެސޮރުމެންގެ ޝުޢޫރު ވެސް ހުރެއެވެ. މަސްއޫލިއްޔަތުގެ އިހްސާސް ވެސް ކުރެއެވެ. ގައިމު އެކަމުގެ ސަބަބަކަށް ވާނީ އެތަކެއްޗަކީވެސް އޭގެ ނިސްބަތުން ތަހުޒީބުވެފައިވާ ތަކެތިކަމުގައި ވާތީތާއެވެ. އެތަކެއްޗަށްވެސް ބާވަތެއްގެ ޒަމީރެއް ލިބިފައި ވަނީތާއެވެ. އަނިޔާކުރުމުންނާއި ނުބައިގޮތުގައި މުއާމަލާތުކުރުމުން އެސޮރުމެންނަށް ވޭންލިބެނީ ވެސް އެހެންވެތާއެވެ.

މިހުރިހައި ކަމަކުން މި ދޭހަވަނީ، ކަލެއްގެ ކަށަކުޅަދުންވަންތަ ކަމެވެ.

ޑރ. މުޞްޠަފާ މަޙްމޫދު ރަޙިމަހު الله

ތަރުޖަމާ: މުޙައްމަދު ޤުބާދު އަބޫބަކުރު