އަހަރެން މި އިނީ ކުޑަގޮޅީގައެވެ. ޢުމުރުދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމެއްގައެވެ. އަހަރެންގެ މައްޗަށް ކުރެވިފައިވާ ދަޢުވާއަކީ، އަހަރެންގެ އުފަން ބައްޕަގެ ޤަތުލުގެ ދަޢުވާއެވެ. އާނއެކެވެ. އަހަރެން، އަހަރެންގެ ބައްޕަ ޤަތުލު ކުރީމެވެ.  އެކަމަކަށް އިންކާރެއް ނުކުރަމެވެ. ނުވެސް ކުރާނަމެވެ. މަސްތުގެ ޙާލަތުގައި ހުރެ ކަމުގާ ވިޔަސްވެސްމެއެވެ. އެފަދަ ހާލަތެއްގާ ހުރެ،  ފާފައެއް ކުރުން އެއީ ހުއްޖަތެއް ނޫންކަންވެސް އަހަރެން ޤަބޫލުކުރަމެވެ. އެދުވަސް ހަނދާން ކޮށްލިޔަސް މިހާރު އަހަރެންގެ ގައިން ހީބިހި ނަގައިގަނެއެވެ. އެދުވަހު އަހަރެން ކުރީ، އިންސާނިއްޔަތަށް އިންސާފެއް ކަމަށް އަހަރެންނަށް އެއިރު ޤަބޫލު ކުރެވުނެވެ. އެހެނަސް އަހަރެންނަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަން ހުރި މީހެއް ނޫންކަމުގެ އިހުސާސް މިއަދު އަހަރެންނަށް ކުރެވެއެވެ.

އެއީ މީގެ ސައްބީސް އަހަރު ކުރިއެވެ. އެއިރު އަހަރެންގެ ޢުމުރުން އެންމެ  ހަތަރު އަހަރެވެ. މަންމަގެ ބާރު ރުއިމުގެ އަޑަށް އަހަރެންނަށް ނިދިން ހޭލެވެނީ މަދެއްކޮށެއް ނޫނެވެ. ބައްޕަގެ ފައިބުޑުގައި އޮވެ މަންމަ ރުއި މަންޒަރު އަހަރެން ދުށީމެވެ. މަންމައަށް އެހެން ނުހެދުމަށް އެދި ކުރަމުންދިޔަ އާދޭހުގެ އަޑު މިއަދުވެސް އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ހަރުލާފައި އެބަ ހުއްޓެވެ. މަންމަގެ ރުއިމުގައި ވޭނީ އާހުތަކެއް އެކުލެވިފައި ވީކަންވެސް އަހަރެންނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އެހެނީ އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކީ އަހަރެންގެ މައުސޫމު ހިތަށްވެސް އެތައް އަސަރުތަކެއް ކުރުވި ފަހަރެކެވެ. އާނއެކެވެ. އެއިރު އެވަނީ ކީއްކަމެއް އަހަރެންގެ ތުއްތު ސިކުނޑިއަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. އެހެނަސް އަހަރެން ބޮޑުވަމުން ދިޔަވަރަކަށް ދެމީހުންގެ ކޯޅުންތައް  ވިސްނެމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ ބައްޕައަކީ ޢާއިލާގެ ޒިންމާ ނެގުމަށް އެއް އިރަކުވެސް މާ ހަރުދަނާ ވިސްނުމެއް ގެންގުޅުނު މީހެއް ނޫނެވެ.  ޢާމްދަނީ ހޯދުމަށްޓަކާ މާ ހަރުދަނާ މަސައްކަތެއް ކޮށްއުޅުނު މީހެއްވެސް ނުމެ ނޫންމެއެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ބައްޕަގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައްވެސް ފުއްދައިދިނީ، މަންމަ ކުރާ  މަސައްކަތުން ހޯދާ ލާރިންނެވެ. އެކަމަށްޓަކާ މަންމަގެ ފަރާތުން ޝަކުވާއެއް ކުރާތަނެއް އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ނުދެކެމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތަށްފަހު، މަންމަ އަރާމުކޮށްލަން އޮށޯވެލުމާއިއެކު، އާހުގެ އަޑުތައްވެސް އަހަރެންނަށް އިވެން ފަށައެވެ. ބައެއްފަހަރު އިތުރު މީހަކު ނުވަތަ ބަޔަކު އުޅޭހެންވެސް އަހަރެންނަށް ހީވަމުން ދިޔައެވެ. ބައްޕަ ފިޔަވައެވެ. އާނއެކެވެ. އެދެމީހުން ކައިވެނީގެ ގޮށްޖެހީ ލޯބިން، އެކުގައި ދިރިއުޅެން ބޭނުންވެގެން ކަމަށް އަހަރެންނަށް މަންމަ ބުނެދިނެވެ. ކައިވެނީގެ ކުރިން ބައްޕަގެ ފަރާތުން ފެނުނީ ނުހަނު ހަރުދަނާ ޝަޚްސިއްޔަތެއް ކަމަށްވެސް މަންމަ ބުނެދިނެވެ. ބައްޕަގެ ކިބައިގާ ހުރި  ރަނގަޅު އާދަތައް މަންމަ އަހަރެންނަށް ކިޔައިދެމުން ގެންދިޔައެވެ. އަދި އެކަހަލަ ހަރުދަނާ ސިފަތަކެއް އަހަރެންގެ ކިބައިގާ ހަރުލައްވަން މަންމަ މަސައްކަތްވެސް ކުރިއެވެ. އަހަރެންގެ އިތުރުން މަންމައާއި ބައްޕައަށް އިތުރު ދެ އަންހެން ކުދިން ލިބިފައި ހުރެއެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ދެ ކޮއްކޮއެވެ. އަހަރެން ނުހަނު ލޯބިވާ ދެ ކޮއްކޮއެވެ. އަހަރެންނާއި ދޮށީ ކޮއްކޮއާއި ދެމެދުގައި ހަ އަހަރުގެ ދުރުމިން ހުންނާނެއެވެ.  ދެ ކޮއްކޮގެ ދެމެދުގައި ހުންނާނީ އަހަރެއް ނުވަތަ ދޮޅު އަހަރުގެ ދުރުމިނެވެ.  ދޮށީ ކޮއްކޮ މިއަދު އެހުރީ، ޒިންމާދާރު ވަޒީފާއެއްގައެވެ. ހަގު ކޮއްކޮވެސް މަތީ ތަޢުލީމުގެ މަރުޙަލާ ނިމުމަކާ ގާތްވަނީއެވެ. އަހަރުމެން ތިންބެއިންގެ ތެރެއިންވެސް ހަރުދަނާ ދިރިއުޅުމެއް ބިނާ ނުކުރެވުނީ އަހަރެންނަށެވެ. އެހެނީ އަހަރެންނަކީ މާމޮޅު ތަޢުލީމެއް ލިބިފައިވާ މީހަކީމެއް ނޫނެވެ. ކައިވެންޏެއްކޮށް، ދަރިޔަކު ލިބުމުން އެ ބިނާކުރެވުނީ ހަރުދަނާ ދިރިއުޅުމެއް ކަމަކަށް އަހަރެން ޤަބޫލެއް ނުކުރަމެވެ.  އެހެނަސް އެކަމުގައިވެސް ސަބަބުތަކެއް އެބަ ހުރިކަމަށް އަހަރެންނަށް ޤަބޫލުކުރެވެއެވެ.

މަންމަގެ ރުއިމުގެ އަޑު އަހަރެންނަށް އިވޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު އަހަރެން މަންމައަށް ގޮވީމެވެ. އަހަރެންނާއި ހަމައަށް މަންމަ އައުމުގެ ކުރިން އަހަރެންގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަ ދެއެވެ. އަދި އަހަރެން ކައިރިޔަށް އަންނަންދެން ބަސްއަހައިގެން އޮތުމަށްވެސް ބުނެ ހެދިއެވެ. އަހަރެން މަންމަގެ ބަސް އެހީމެވެ. މަންމަ އަހަރެންނަށް ބުނެދީފައި އޮންނަނީ، ނިދިން ހޭލެވުނަސް ތެދުވެގެން މަންމަ ކައިރިއަށް ނައުމަށެވެ. އަދި މަންމައަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އެއިރުން މަންމަ އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އަންނާނަން ކަމަށެވެ. މަންމަ ކަންކުރީވެސް އެހެންނެވެ.  އެހެންނަމަވެސް އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް އަހަރެންނާއި ހަމައަށް އައުމަށް ކުޑަ ވަޤުތުކޮޅެއް ނެގިއެވެ. އެއްކޮޓަރިއެއްގެ ތެރޭގައި ފަރުދާގެ ފުރަގަހުގައި އަހަރެން އޮތްއިރުވެސް މެއެވެ. ސަބަބަކަށް ބުނަމުން އައީ ބައްޕައަށް އުނދަގޫ ވެދާނެތީ ކަމަށެވެ. އެއްވެސް ޝަކުވާއެއް ނެތި، އަހަރެން އެކަން ޤަބޫލުވެސް ކުރީމެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ މަންމައަކީ، އަބަދުވެސް ބުނެފި ގޮތަކަށް ކަންކުރާ މީހަކަށް ވީތީއެވެ. މަންމައަށް އިތުބާރުވެސް ކުރީތީއެވެ. މަންމަ އަހަރެންނަށް ކޮށްފައިވާ އިލްތިމާސް އެއިރު އަހަރެންގެ ޅަ ސިކުނޑިޔަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެން ބޮޑުވަމުން އައިވަރަކަށް ބައްޕަދެކެ ރުޅިއާދެވެން ފެށިއެވެ. ސަބަބަކަށްވީ،

ބައްޕައަކީ ދެމައިންގެ ދެމެދަށް އެޅިފައިވާ ހުރަހެއް ކަމަށް އަހަރެންނަށް ޤަބޫލުކުރެވުމެވެ. އެހެނީ އަހަރެންނަށްވުރެ ބޮޑަށް ބައްޕަގެ ކަންކަމަށް މަންމަ ސަމާލުކަން ދިނުމެވެ. ބައެއް ފަހަރު ބައްޕައަށް އޮފުދާރު ކޮށްދިނުމަށްޓަކާ، އަހަރެން ނުތާހިރާ ބަހައްޓަންވެސް މަންމައަށް މަޖުބޫރު ކުރުވިއެވެ. އެފަދަ ވަޤުތުތަކުގައި، އަހަރެންގެ ރުއިމުގެ އަޑުވެސް ބައްޕައަށް ނީވޭ ކަހަލައެވެ. އެނޫން ގޮތަކަށް މަންމަ ޢަމަލުކޮށްފިނަމަ އެތައް އަނިޔާއެއް މަންމައަށް ދެއެވެ. މަންމަ ގެންދިޔައީ އެހުރިހާ އަނިޔާތަކެއް ކެތްތެރިކަމާއިއެކު ތަހަންމަލުވެސް ކުރަމުންނެވެ. އަހަރެން މަންމަ ގާތުން ސަބަބު އޮޅުންފިލުވަން މަސައްކަތްވެސް ކުރީމެވެ. ޖަވާބަކަށްވީ، ބައްޕަ ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތަށް މަންމައަށް ކަންތައް ކުރެވޭ ކަމަށް ވުމެވެ.

ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް އަހަރެންގެ ޢުމުރުން ދިހަ އަހަރަށް އެޅިއިރު، އަހަރެން ހުރީ އެހުރިހާ އަޑުތަކާއި ބަސްތަކަށް ފިސާރި ރަނގަޅަށް ހޭނިފައެވެ. އެއިރު ހުރީ  ދެ ކޮއްކޮވެސް އުފަންވެފައެވެ. ފިރިހެން ކުއްޖަކަށް ވެހުރެވެސް، ދެ ކޮއްކޮ ގެންގުޅުމުގައި އަހަރެން ދިޔައީ މަންމައަށް އެހީތެރިވަމުންނެވެ. އެހެނީ އަހަރެން ފިޔަވާ މަންމައަށް އެހީތެރިކަމުގެ އަތެއް ފޯރުކޮށްލަދޭނެ އިތުރު ފަރާތެއް ނުހުރެއެވެ. ބައްޕައަކީ އާދައިގެ މަތިން ހެނދުނު ހޭލާގޮތަށް ސައިބޮއެގެން ގެއިން ނިކުމެގެން ދާމީހެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ގެއަށް އަންނާނީ އިރުއޮއްސޭ ފަހުންނެވެ. އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް ބައްޕައާއިއެކު، ކޮންމެވެސް އެހެން މީހަކު އާދެއެވެ. އެކި ފަހަރު އެކި މީހުންނެވެ. އެގޮތުން ބައްޕަގެ ރައްޓެހިން ގިނަކަމުންވެސް އަހަރެން ހުންނަނީ ހައިރާން ވެފައެވެ. އެހާމެ ފޫހިވެސް ވެއެވެ. އެހެނީ، ކުރިން އައިސް ހުންނަ މީހަކު ދެވަނަ ފަހަރަށް އަންނާނީ ވަރަށް މަދުފަހަރަކުއެވެ. ބައްޕައާއިއެކު، ގެއަށް އަންނަ މީހުންނަށް ޚިދުމަތް ކޮށްދިނުމުގައި މަންމަ މަސްޢޫލުވެ އުޅޭ ކޮންމެ ފަހަރަކު ކޮއްކޮމެންގެ ކަންކަން ކޮށްދޭން ޖެހެނީ އަހަރެންނަށެވެ. އެގޮތުގެ މަތިން އަހަރެން އެންމެ ކުޑައިރުއްސުރެވެސް ދެކޮއްކޮގެ މައްޗަށް ހުންނަނީ އަމިއްލަ ދަރިންފަދަ ކުލުނު ޖެހިފައެވެ. އެކުދިންންނަށް ކުޑަވެސް ދެރައެއް ލިބޭކަށް އަހަރެންގެ ހިތެއް ނުރުހެއެވެ. އަހަރެން ބައްޕައަށް ނަފުރަތު ކުރަންފެށި އަނެއް ސަބަބަކީ އެއީއެވެ. ކޮއްކޮމެންނަށް އިހުމާލު ވުމެވެ. ކަމެއް ދިމާވެގެން ކޮއްކޮމެން ރޯތަން ފެނުނަސް ބައްޕަ ކައިރިއަށް އަންނަނީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. ނުބެލެހެއްޓޭނެކަން އެނގޭއިރު ދަރިން ވިހަނީ ކީއްކުރަންތޯވެސް މަންމައާއި ދިމާއަށް ބުނަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެއިން އެއްވެސް ބަހަކަށް މަންމަ ދުވަހަކުވެސް ރައްދު ދޭތަނެއް އަހަރެންނެއް ނުދެކެމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައްޕަގެ އެފަދަ ބަސްތަކާއި މަންމަގެ ރޭގަނޑުގެ ވޭނީ ރުއިމުގެ އަޑު، ދުވާލު ހަތަރުދަމު އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ހަރުލާފައި ހުރެއެވެ. ސްކޫލުގައި އިންނަ ވަޤުތުގައިވެސް މެއެވެ. އަހަރެންގެ މަދު ރައްޓެހިންވެސް އަހަރެންނާއި ސުވާލު ކުރެއެވެ. އަހަރެން މަޑުން އިންނާތީއެވެ. އެހެނީ ކްލާހުގައި އެންމެ ހަލަބޮލިވާނެ ޢުމުރުގައިވެސް އަހަރެންނަށް އިނދެވުނީ މަޑުމައިތިރި ކަންމަތީގައެވެ. ގިނަ ކުދިންގެ ގަނާގެ ޝިކާރައަކަށް އަހަރެން ވެގެންދިޔަ ސަބަބަކީވެސް އެއީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔަވަރަކަށް، އަހަރެނަށްވެސް އެހެން ކުދިންނާއިއެކު އުޅެން ދަސްވަމުން ދިޔައެވެ. ގޭތެރޭގެ ހައިޖާނުގެ ތެރެއިން އަހަރެން ނިކުންނަން ބޭނުންވީތީވެސް މެއެވެ. އެހެނީ ކޮންމެވެސް އެއް މާޙައުލެއްގައި އަހަރެންވެސް ހަމަޖެހިލައިގެން އުޅެން ބޭނުންވާނެތާއެވެ. އެގޮތުން ކްލާހުގެ އެންމެ ހަލަބޮލި ކުދިންނާ އަހަރެން ގުޅުން ބަދަހި ކުރީމެވެ. އެއީ އޭގެ ކުރިން އަހަރެންނަށް ގަނާކުރި ކުދިންނެވެ. އެކުދިންނާއި އަހަރެން ގުޅެން ބޭނުންވި ސަބަބަކީވެސް އެކަން ހުއްޓުވުމެވެ. އެކުދިންނަކީ، ތަޢުލީމު އުނގެނުމަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދިން ކުދިންނެއް ނޫނެވެ. ކްލާސްރޫމުގައި އިންނަ ވަޤުތުތަކުގައިވެސް ކޮންމެވެސް ކުއްޖަކަށް ނުވަތަ ޓީޗަރަކަށް ޖެއްސުމެއް ކޮށްލުމަކީ އެކުދިންނަށް ލިބޭ އުފަލެކެވެ. އެހެންނޫނީ ގިނަ ވަޤުތު ކްލާސްތަކަށް ނުގޮސް ކޮންމެވެސް އެހެން ދިމާލެއްގައި ތިބެނީއެވެ. އެހެންތިބޭ ކޮންމެ ވަޤުތަކުވެސް ކޮންމެވެސް ނޭދެވޭ ކަމެއް ކުރެއެވެ. އެއްގަމު އުޅަނދުފަހަރުގެ ފުރޮޅުތަކުން ވައިދުއްވުން ފަދަ ނޭދެވޭ ކަންކަމެވެ. ބައެއްފަހަރު ފިހާރަތަކަށް ވަދެ އެފިހާރައެއްގެ ސޭޓުންނަށް އެނގުމަކާއިނުލާ ސިނގިރޭޓު ފަދަ ތަކެތިވެސް ވަގަށް ނަގާ ހަދައެވެ. ނުވިތާކަށް ވަތްގަނޑުން ފައިސާވެސް ނަގަމުން ގެންދިޔައެވެ. އަހަރެންވެސް އެކުދިންގެ އެފަދަ ޢަމަލުތަކުގައި ބައިވެރިވަނީ މަދެއްކޮށެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ ކަންކަން ފަޅާއަރައިގެން ސްކޫލުން ސަސްޕެންޑު ކުރަނީވެސް މަދެއްކޮށެއް ނޫނެވެ. އެފަދަ ވަޤުތުތަކުގައި ބައްޕަ އަހަރެންދެކެ ރުޅި އާދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެންމެ ކުޑަމިނުން އަހަރެން ކިޔަވަނީ ކޮން ގްރޭޑެއްގައި ކަންވެސް ބައްޕައަކަށް ނޭންގެއެވެ. އެނގެން ބޭނުންވެސް ނުވާކަހަލައެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ އެއްވެސް މައްސަލައެއްގައި ބެލެނިވެރިއެއްގެ ޙައިސިއްޔަތުން ބައްޕަ ދުވަހަކުވެސް ސްކޫލަށް ޙާޟިރުވެފައެއް ނުވެއެވެ.

ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުންގޮސް އަހަރެންގެ އުމުރުން ފަނަރަ އަހަރަށް އެޅިއިރު، އަހަރެންނަކީ އެންމެ ވަރުގަދައަށް ސިނގިރޭޓުގެ މަސްތުގައި ޖެހިފައިވާ ކުއްޖަކަށް ވިއެވެ. އެއިރު އަހަރެން ސްކޫލަށް ދިޔުންވެސް ހުއްޓާލައިފީމެވެ. އަދި ކުދިކުދި މަސައްކަތް ކުރަން ފަށައިފީމެވެ. އޭގެ އިތުރުން،

ރައްޓެހިންގެ ފަރާތުން ކުޑައިރު ދަސްވި ވައްކަމުގެ އާދަ އަހަރެންގެ ކަށީގައި ހިފައިފިއެވެ. އެހެނީ އެފަދަ ކަމެއް ކޮށްނުލާ އަހަރެންގެ ލޮލަށް ނިދިވެސް ނާންނަ ކަހަލައެވެ. ސިނގިރޭޓުވެސް ދުވާލަކު އެއްފޮށިންވެސް ނުފުދެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެންގެ އެކަހަލަ އެއްވެސް އާދައެއް، އަހަރެންގެ ދެ ކޮއްކޮއަކަށް ނުދައްކަމެވެ. އެހެނީ އެކަން އެހެން ކުރިޔަސް އެއީ ރަނގަޅު އާދަތަކެއް ނޫންކަން ޚުދު އަހަރެންވެސް ޤަބޫލުކުރާތީއެވެ. އޭގެ އިތުރުން ދޮށީ ބޭބެއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން، އެކުދިން އަހަރެންދެކެ ވާލޯތްބާއި ކުރާ އިޙުތިރާމު ގެއްލިގެން ދިޔުމަށްވެސް އަހަރެން ބޭނުން ނުވީއެވެ. އެކުދިން ދެކޭ ގޮތުގައި އަހަރެންނަކީ އެކުދިންނަށްޓަކާ ކޮންމެފަދަ ޤުރުބާނީއެއްވެސް ވެދާނެ ފަދަ ބެލެހެއްޓުންތެރިއެކެވެ. އެހެނީ އަހަރެން ސްކޫލަށް ދިޔުން ހުއްޓާލީވެސް އެކުދިންގެ ކުރިމަގު އުޖާލާ ކުރުމަށްޓަކާކަން އެކުދިން ޤަބޫލުކުރެއެވެ. ބައްޕަގެ ނާޤާބިލު ކަމުގެ ސަބަބުން އެދެކުދިންގެ ކިޔެވުމުން އެއްވެސް ކަމެއް އުނިވާން އަހަރެންވެސް ނޭދުނީއެވެ. އަހަރެން ކިޔަވާ ހިތްނުވުން އެއީ މުޅިން އެހެން ކަމެކެވެ. ޙަޤީޤަތަށް ބުނާނަމަ، އަހަރެންނަށް ކިޔަވަން އުނދަގޫވެސް ވީއެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ އުމުރުން ސާދަ އަހަރު ފުރުނުއިރު މަންމަގެ ޙަޤީޤަތްވެސް އަހަރެންނަށް ފަޅާ އަރައިފިއެވެ. އާނއެކެވެ. އަހަރެންނަށް ކުޑައިރު އިވުނު އިތުރު މީހުންގެ އަޑުތަކަކީ މަންމަ ކައިރީގައި ރޭގަނޑު ވަޤުތު ހޭދަކުރާ މީހުންގެ އަޑެވެ. އެމީހުން މަންމަ ކައިރިއަށް ގެންނަނީ ދެވަނަ ދެމީހެއް ނޫނެވެ. ޚުދު އަހަރެންގެ އުފަން ބައްޕައެވެ. އެއީ އިރު އޮއްސުމުން ބައްޕައާއި އެކު އަންނަ ރައްޓެހިން ކަމަށް ބުނާ މީހުންނެވެ. އަހަރެންނަށް އެކަން އެނގުމުން މަންމައާއި ސުވާލުވެސް ކުރީމެވެ. އެކަން އެހެންވަނީ ކީއްވެގެންތޯ އޮޅުންފިލުވަން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ބައްޕަ، މަންމަ ކައިރިޔަށް އިތުރު މީހުން ގެންނަނީ ކީއްވެގެންތޯ އަހަރެން އެތައް ފަހަރަކު އެހީމެވެ. އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް މަންމަ އަހަރެންނަށް ދެމުން ގެންދިޔައީ ހަމަ އެންމެ ޖަވާބެކެވެ. އެއީ ބައްޕަ ބޭނުންވާ ގޮތް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަމަން ބައްޕައަށް ރުފިޔާވެސް ލިބޭ ކަމަށެވެ. އެއިރުން މަންމަ ދުވާލު ހަތަރުދަމު ކުރާ ބުރަ މަސައްކަތުގެ ފައިސާ އަހަރުމެންގެ ޒަރޫރީ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމަށް ސަލާމަތް ކުރެވޭ ކަމަށެވެ. މަންމަ އޭރުގައި ދިން ޖަވާބުތައް އަހަރެން ރުހިގެން ޤަބޫލުވެސް ކުރީމެވެ. އެހެނީ، އެފަދަ ކަންކަމުން މަންމައަށް ލިބޭނެ ގެއްލުމާއި ބޮލުގައި އެޅޭނެ ފާފައެއް އެއިރަކު އަހަރެންނަކަށް ނުވިސްނުނެވެ. ކޮންމެ ޙާލެއްގައިވެސް އަހަރެން ބޭނުންވީ މަންމައާއިމެދު ބައްޕަ ރުހިގެން ހުންނާނެ ގޮތެއް ހޯދާށެވެ. އަހަރުމެން ތިންބެއިންނަށް ހަމަޖެހިލައިގެން ގޭތެރޭގައި އުޅެވޭނެ މަގެއް ފަހި ކުރާށެވެ. އެގޮތުގެ މަތިން އަހަރުމެން އުޅެމުން ގެންދިޔައީ ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެކެވެ. އަވަށްޓެރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުން، މަންމައާއިމެދު ދެކޭގޮތް އެއީ މުޅިން އެހެން ކަމެއްތާއެވެ. އެހެނީ، އެހުރިހާ އެންމެންގެ ނަޒަރުގައިވެސް އަހަރެންގެ މަންމައަކީ ”ބާޒާރުމަތީ އަންހެނެކެވެ.“ ބައްޕައަކީ ސާފުތާހިރު ހުދު ފޮތިކޮޅެކެވެ. އެފަދަ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް މަންމަގެ ހަޤީޤަތް އޮޅުންފިލުވައިދޭން އަހަރެން ބޭނުންވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެން ދައްކާ އެއްވެސް ވާހަކައެއް އެއިން އެއްވެސް މީހަކު ޤަބޫލު ނުކުރާނެ  ކަމަށް މަންމަ ބުނަމުން ގެންދިޔައެވެ.

އެއްދުވަހުގެ ހަވީރުގެ ވަޤުތެވެ. އާދައިގެ މަތިން ބައްޕަގެ ރައްޓެހިން ކަމަށް ބުނާ ބަޔަކު އަހަރުމެންގެ ގެއަށް ޒިޔާރަތް ކުރިއެވެ. މިފަހަރު އެބަޔަކު އައީ ބައްޕައާއި އެކުގައެއް ނޫނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައްޕަ ފޮނުވައިގެންނެވެ. އަހަރެން އިރުކޮޅެއް ވަންދެން ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ބަލަހައްޓައިގެން އިނީމެވެ. އެއިރު އަހަރެންނަކީވެސް ތަންދޮރު ނޭންގޭ ކުޑަކުއްޖެއް ނޫންތާއެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ އުމުރުން ފަނަރަ އަހަރެވެ. އެފަދަ ކޮންމެ ފަހަރަކު މަންމަގެ ލޯމަތިން ފެންނަ ލަދުވެތިކަންވެސް އަހަރެން ގެންދިޔައީ އިހުސާސް ކުރަމުންނެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ގެއިން ބޭރަށް ނިކުތުމަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. އެވަޤުތު އެތަނުން އެކަކުގެ ދުލުން ނިކުތް ޖުމުލަ އަޑު އިވިފައި އެމީހާގެ ދޫ ބުރިކޮށްލަންވެސް އަހަރެންގެ ހިތަށް އެރިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެމީހާއާއި ދިމާއަށް އަހަރެން ދިޔުމަށް މިސްރާބުޖެހި ފިޔަވަޅު ހުއްޓުވީ ޚުދު އަހަރެންގެ މަންމައެވެ. އެހެނީ މަންމަ އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދިޔައީ އެހުރިހާ ކަމަކުން އަހަރުމެން ތިންބެއިން ދުރުހެލިކޮށްފާ ބަހައްޓާށެވެ. އަހަރެން އައި ރުޅީގައި ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. ރައްޓެހިން ކައިރިއަށެވެ. އެހެނީ އެވަޤުތު އެމީހުން ޖަމާވެފައި ތިބޭނީ ކޮންތަނަކުކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެގޮތުން އަހަރެން ދިޔައީ މާލޭގެ ހުޅަނގު ދެކުނާއި ދިމާގައި އޮންނަ ސިނާއީ ސަރަހައްދަށެވެ. އެއީ އަހަރުމެން ޢާންމުކޮށް ބައްދަލުކުރަން ދާ ދިމާލެވެ. އަހަރުމެންގެ ޖަގަހައެވެ. އެދުވަހު އަހަރެން ދިޔައިރު އެތަނުގައި ތިބީ، އަހަރެންނާއިއެކު އުޅޭ ހަސަންއާއި ޝާމިލްއެވެ. އަހަރެން ކުއްލިޔަކަށް ގޮސް ހުއްޓުމުން އެމީހުންނަށް ޒާތެއްގެ ސިހުމެއްވެސް ލިބުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ އަހަރެންކަން އެނގުމުން ފުން ނޭވާއެއް ލުމާއިއެކު ދެމީހުންވެސް ހަމަޖެހިލިއެވެ. ”ޖުނައިދު ތަ؟ އަހަރެން ހީކުރީ ކޮޕެއް ކަމަށް.“ ޙަސަން ބުނެލިއެވެ. ”އަހަރެން މިތަނަށް އައިމަ ތިހާ ބިރެއް ތިގަތީ ކީއްވެ؟ އަނެއްކާ ކަމެއް އުޅެނީތަ؟ އަސްލު ކީއްތިކުރަނީ؟ ކޯޗެއް އެހެރަ ޕެކެޓު ތެރޭގަ އެހުރީ؟“ މީގެ ކުރިން އެމީހުންގެ އަތުން ނުފެންނަ އެއްޗެއް ފެނުމުން އަހަރެން ހައިރާންވިއެވެ. ”ޖުނައިދު ހާސްނުވެ ބަލަ. އާދޭ މިތަނަށް އަހަރުމެންނާ އެއްކޮން މީގެ އެއްޗެއް ޖަހާލަން. ވަރަށް ސަޅިވާނެ. ތިހުރިހާ ހާސްކަމަކާ ކަންކަން

އެއްފަހަރުން ފިލުވާލާނެ.“ އަހަރެން އެކަމަކަށް އަޅައެއް ނުލަމެވެ. ”ކަލޭމެން ތި ޖަހާ އެއްޗެއް ޖަހާ. މަށަށް ގެނޭ ސިނގިރޭޓެއް. މަށަށް އެވަރުން

ފުދޭނެ.“ އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. ”ޖުނޭ ތިއުޅެނީ ހާދަ ފަހަތުގައޭ. މިހާރު ކާކުތަ ހުސްއެކަނި ސިނގިރޭޓަކުން ފުއްދާލާނީ. މިތަނުން އެތިކޮޅެއް ޖަހާލީމަ ދުނިޔެ ރަންވެގެން ދާނެ. މަ މިބުނި ކަމަށްވެސް އަޅެ ޓްރައި ކޮށްލަބަލަ.“ ދެމީހުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކިއިރު، ދުލުގައި ވަރުނެތްކަން އަހަރެންނަށް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. އަހަރެންނަށް އެމީހުންގެ އަތުން އެތިކޮޅެއް ދޭން ޙަސަން ވަރަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެވަޤުތު އަހަރެންވެސް ހުރީ ރުޅި ގަދަވެފައެވެ. ގޭތެރެއިން އިވުނު އަޑުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަހަރެންގެ މަންމަ އެމީހުންގެ ކިބައިން ހިމާޔަތް ކޮށްނުދެވުނު ތަނުގައި އެމީހުން އަހަރެންނާއި މަންމައާއި އަޅުވާ ބުނި ބަސްތަކުގެ ރައްދުވެސް ނުދެވުނީތީއެވެ. ޒާތަކަށް ގޮތްހުސްވެފައި ހުރެވުނު ކަހަލައެވެ. އެހުރި ހާސްކަންމަތީގައި ހުރެ، އެންމެފަހުން ޙަސަންގެ ހުށައެޅުމަށް އަހަރެންނަށް އާނއެކޭ  ބުނެވުނެވެ. އެމީހުން އަހަރެން އަތަށް ދިއްކޮށްލި ޕެކެޓުގައިވާ އެއްޗެއް އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރެއަށް ފޮނުވާލީމެވެ. އެމީހުން އަހަރެންނަށް ދިން އިރުޝާދާއި އެއްގޮތަށް ނޭފަތުގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. ކުޑަ ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އަހަރެންނަށް ހީވީ މުޅި ދުނިޔެ ރަންވެގެން ދިޔަހެންނެވެ. މުޅި މާހައުލު ވަށައިގެން އެނބުރެން ފެށިއެވެ. އަހަރެންގެ ހާސްކަމާއި ނުތަނަވަސްކަން އިސާހިތަކު ފިލައިގެން ދިޔަކަހަލައެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދެން ވީގޮތެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭންގުނެވެ.

އަހަރެންނަށް ހަމަހޭވެރިކަންވީ ޝާމިލްއާއި ޙަސަން އަހަރެންނަށް ގޮވާ އަޑަށެވެ. އަހަރެން ލޯ ހުޅުވާ ބަލައިލީމެވެ. ވަރަށް ބޮޑަށް ބޮލުގައިވެސް ރިއްސައެވެ. މުޅިތަން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޮތީ އަނދިރިކޮންނެވެ. ”އަހަންނަށް ކިހިނެއްވީ؟ ކީއްވެ މިތަން މިހާ އަނދިރިކޮން މިއޮތީ. އަނެއްކާ ކަލޭމެން އަހަރެންނަށް ދިނީ ކޯޗެއް؟“ ޙަސަންއާއި ޝާމިލު މަޑުމަޑުން އެކަކު އަނެކާއި ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. އަދި ކުއްލިޔަކަށް ބާރު ބާރަށް ހޭންފެށިއެވެ. ހީވީ ވައިޖަހަމުންދިޔަ ފުރޮޅަކަށް ބާރުވެގެން ނުހިފެހެއްޓިގެން ފަޅައިގެން ދިޔަހެންނެވެ. އަހަރެންނަށް ލިބުނު ހައިރާންކަން އިހުނަށްވުރެ ބޮޑުވިއެވެ. އަދި ބޮލުގައި އަތްއަޅައިގެން އިނދެ މަޑުމަޑުން ތެދުވަން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ޙަސަންގެ އެހީތެރިކަމާއިއެކީ އަހަރެން ތެދުވެލީމެވެ. އޭރުވެސް އެދެމީހުންގެ ހުނުމަކަށް ބަދަލެއް ނާދެއެވެ. އަހަރެންނަށް ރުޅި އާދެވޭގޮތްވެސް ވިއެވެ. އެމަންޒަރު ފެނިފައި ދެމީހުންވެސް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މައިތިރި ވިއެވެ. ”ކަލޯ ހާދަ އަލޭ ދޯ. އަހަރުން މިއެއްޗެއް ޖަހާތާ މިހާރު ދުވަސްކޮޅެއް ވެއްޖެ. އަހަރުންނަކަށް މިހާރަކު މީކީ އާކަމެއް ނޫން. އެކަހަލަ ގަޑިއެއްގަ ޖުނޭއަކަށް އާދެވޭ ކަމަކަށް ނުވޭ ވިއްޔަ. އެހެން ނޫންނަމަ މިހާރު މިކަމަސް ޖުނޭވެސް ފަރިތަ ވެފަ ހުންނާނީ“ ޝާމިލް ބުނެލިއެވެ. ”އާން ކޮއްކޮމެންގެ އާޔާއަކަށް ވެފަ އަބަދުވެސް އޮންނާނީ. އެހެންވީމަ އަހަރުމެން ކުރާނެ ކަމެއް ނެތްދޯ ޝާމިލް.“ ޝާމިލްގެ ވާހަކައަށް ބާރު ދިނުމުގެ ގޮތުން ޙަސަން ބުނެލިއެވެ.  އަހަރެން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިތްހަމަ ނުޖެހޭ ގޮތްވިއެވެ. މަޑުމަޑުން ތެދުވެ ދެމީހުންގެ މޭގައި އަޅާ ކޮށްޕާވެސް ލީމެވެ. އެއަށްވުރެ ބާރަށް ކޮށްޕާލާނެހާ ވަރުވެސް އަހަރެންގެ ގައިގާ ނެތީތީއެވެ. ”އަހަރެން މިދަނީ ގެއަށް. މިހާރު މަންމަވެސް އަހަރެން ހޯދާނެ.“ އަހަރެން ތެދުވަން މަސައްކަތް ކުރަމުން ބުނެލީމެވެ. ”އާން ދެން އަވަހަށްދޭ. މަންމަ ހުންނާނެ ބުއްފުޅި ހަދާފަ.“ މިފަހަރު އަހަރެންގެ ކައިރިޔަށް އައީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންނާއި ދިމާއަށް ކޮންމެ އެއްޗެކޭ ކިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ މަންމައަށް ނިސްބަތްކޮށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނާއަޑު އިވުމަކީ އަހަރެންނަށް ކެތްކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެވަޤުތު ގައިގެ ހަކަތަ ގެއްލިފައިވީކަންވެސް އަހަރެން ހަނދާނެއް ނެތެވެ. ދެކޮޅު ހޯދާ ބަލައިލުމާއެކު އަހަރެންނަށް ފެނުނީ ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި އޮތް ޓިނުގަނޑެކެވެ. އެދިޔަ ބާރުމިނުގައި ގޮސް ޓިނުގަނޑު ނަގާ ޝާމިލްއާއި ދިމާއަށް ހޫރާލީމެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާ އެޙަމަލާއިން ސަލާމަތް ވިއެވެ. ޓިނުގަނޑު އަންނަތަން ފެނުމުން ކުއްލިޔަކަށް ތިރިވެލީއެވެ. އެއީ އޭނާގެ ނަސީބުކަމެއް ނުވަތަ އަހަރެންގެ ނަސީބުކަމެއް ނޭންގުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެ ހަމަލާއަށްފަހު އަހަރެންގެ ރުޅި މައިތިރި ކުރެވުނެވެ. އަދި ހެދުނު ގޯސް ވިސްނުމާއިއެކު ޝާމިލްގެ ކިބައިން މަޢާފަށް އެދުނީމެވެ. ”ސޮ.. ސޮރީ ބްރޯ.“ އަހަރެން އަތް މައްޗަށް ހިއްލާލުމާއިއެކު ބުނެލީމެވެ. އެވަޤުތު ޙަސަން އަހަރެންގެ ކައިރިޔަށް އައިސް ހުއްޓުނެވެ. އަދި މަޑުމަޑުން ކޮނޑުގައި އަތްއަޅާލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޝާމިލްހުރީ ވަރަށް ރުޅިގަދަވެފައެވެ. އަހަރެންނާއި ދިމާއަށް އަންނަންވެސް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ހަނގުރާމައަކަށް ނުވެ ސަލާމަތްވީ ޙަސަން އޭނާގެ ބުއްދި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދެމީހުންގެ ދެމެދުގައި ސުލްޙަ ގާއިމުކުރަން ޙަސަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އެވަޤުތަށް އެކަން ކާމިޔާބުވެސް ވިއެވެ. ތިން މީހުން އެކަކު އަނެކަކުގެ އަތުގައި އަތްޖަހާލުމާއިއެކު ހަމަޖެހިލީމެވެ. އެކަމަކު އޭގެފަހުން އެމީހުން އެދިން ހުދު ޕެކެޓު އަހަރެން ބޭނުން ނުކުރާނަންކަމަށްވެސް ބުނީމެވެ. އެމީހުން އެގޮތަށް އެއްބަސްވެސް ވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެމީހުންގެ ސިއްރު، ސިއްރެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވައިދިނުމަށް އަހަރެންގެ ކިބައިން އެދުނެވެ. އަހަރެންވެސް އެމީހުންނަށް ވަޢުދު ވީމެވެ. އެހެނީ އެއީ އަހަރެންގެ އެކަނިވެރި ޙަޔާތުގައި ތިބި ހަމައެކަނި އެކުވެރިންނެވެ. އަހަރެންގެ ފިކުރާއި ހިތާމައިގެ ދުވަސްތަކަށް ލުޔެއް ގެނެސްދިން މަދަދުގާރުންނެވެ. އޭގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން އަހަރެން ދިޔައީ

ގެއަށެވެ. އޭރު ގަޑިން ރޭގަނޑު އަށްގަޑި ބައިވެއްޖެއެވެ. އެވަޤުތަކީ މަންމަ ޢާންމުކޮށް ކޮއްކޮމެންނަށް ކާންދިނުމަށްފަހު، ނިންދަވަން އުޅޭ ވަޤުތެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެރެއަކު އަހަރެންނަކަށް އާދައިގެމަތިން ފެންނަ އެމަންޒަރެއް ނުފެނުނެވެ. އެހެންކަމުން ކޮއްކޮމެން ކޮބައިތޯ އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. އެކުދިން ތިބީ ކޮޓަރިތެރޭގައި އެކަނިމާ އެކަންޏެވެ. ރޮވިފައިވާ ޙާލަތުގައެވެ. ބަނޑުހައިހޫނުކަން މަތީގައެވެ. އަހަރެން ފެނުމާއިއެކު، ދެކުދިންވެސް އަޑުން އަޑުނަގާ ރޯންފެށިއެވެ. ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އަހަރެން ކޮއްކޮމެން ކައިރިއަށް ދިޔައީމެވެ. ލިބުނު ހައިރާންކަމާއިއެކީ މަންމަ ކޮބައިތޯ ސުވާލުވެސް ކޮށްލީމެވެ. ދޮށީ ކޮއްކޮ ޖުމާނާ ބުނީ މަންމަ ދިޔައީ ބައްޕަ ރައްޓެހި ބޭބެއަކާއި އެކީގައި ކަމަށެވެ. ”ކޮން ބޭބެއެއް؟“ އެސުވާލުގެ ޖަވާބު ދޭން އެކުދިންނަށް ނޭންގޭނެކަން އެނގިހުރެވެސް އަހަރެންނަށް ސުވާލުކޮށްލެވުނެވެ. ބުނާނެ ވަކި އެއްޗެއްވެސް ނޭންގުނީތީއެވެ.  މަންމަ، އެވަޤުތު ކޮއްކޮމެން އެކަނި ދޫކޮށްލާފައި ހިނގައިދާނެ ކަމަށް އަހަރެންނަށް ޤަބޫލުކުރަންވެސް ދަތިވީތީއެވެ. ”ނޭންގެ ކޮންބޭބެއެއް ކަމެއް. މަންމަ ކއިރީގަ ބުނިން އަހަރުމެން ގެންދާށޭ. އެކަމަކު މަންމަ ބުނީ ކުޑަކުދިން މިހާ ލަސްވީމަ ބޭރަކަށް ނުދާނޭ. މަންމަ ވަރަށް އަވަހަށް އަންނާނަމޭ. އެކަމަކު މިހާރު ވަރަށް ގިނައިރު ވެއްޖެ. އަހަރުމެން މިތިބީ ބަނޑުހައިވެސް ވެފަ.“ ކޮއްކޮމެންގެ އާހުގެ އަޑު އިވުމާއިއެކު، އަހަރެންނަށް ދުއްވައިގަނެވުނީ ބަދިގެއާއި ދިމާއަށެވެ. އެކުދިންނަށް ކާނެ އެއްޗެއް ގެނެސްދިނުމަށްޓަކައެވެ. ކުޑަ އިރުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، ދެކުދިން ކާނެ އެއްޗެއް ހިފައިގެން އަހަރެން އަނބުރާ ކޮޓާރިއަށް ދިޔައިރު، މަންމަ އެކުދިންގެ ކައިރީގައި އިންދާ އަހަރެންނަށް ފެނުނެވެ. އަހަރެން ފެނިފައި މަންމަގެ ލޮލުން ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ކަރުނަ އޮހެން ފެށިއެވެ. އަހަރެންނަށްވެސް ރޮއުނެވެ. އަތުގައި ހުރި ކާތަކެތި ހިފައިގެން ގުޑާލަންވެސް ނޭންގިފާ. އަހަރެންނަށް ކޮޓަރީގެ ދޮރުމަތީގައި ހުރެވުނީއެވެ. ރުޅިއައިސްގެން ކަމެއް ނުވަތަ މަންމައާއިމެދު ހަމްދަރުދީ ވެވުނީކަމެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގުނެވެ.

• ނުނިމޭ –