”ޖުނޭ، ކޯޗެއް ތި ވިސްނަނީ؟ އެކުއްޖާގެ ފަހަތުން ދުއްވާފަ ތި އައީ ކީއްކުރަން؟“ އަހަރެން ކުރަމުންދިޔަ ޚިޔާލުތަކުން ބޭރުކުރުވީ ޝާމިލްގެ ސުވާލުތަކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެސުވާލުތަކަށް ދޭނެ ޖަވާބެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭންގުނެވެ. ”ކަމެއް ނުވޭ. ހިނގާ ދާން. އޭރުވެސް އަހަރެންނަށް ހުރެވުނީ އެކުއްޖާ ގޮސް ވައިން ގެއާއިދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. ”ދެން އެހެންވިއްޔާ އަނގަ ތަންމިނަށް ހުޅުވައިގެން އެގޭ ދޮރާއި ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ތި ހުންނަނީ ކީއްކިރަން؟ ހިނގާ ދާން. ޙަސަންވެސް މިހާރު އިންނާނެ އިންތިޒާރުގަ.“ ”އާން ހިނގާދޯ ދަމާ.“ އަހަރެން މަޑުމަޑުން ޝާމިލްއާއި ދިމާލަށް އެނބުރިލީމެވެ. އަދި ހިނގާލާފައި ގޮސް ސައިކަލަށް އެރީމެވެ. ”އެކަމަކު ކުރިންވެސް ބުނިހެން އަހަރެން އެންމެ ފުރަތަމަ ދާނީ ގެއަށް.“ އޭރުގައި އަހަރެން ބުނި ވާހަކަ ޝާމިލް ޤަބޫލުކުރިޔަސް، މިހާރު އޭނާގެ ޚިޔާލު މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެއެވެ. އެހެނީ ޝާމިލް މިހާރު ބޭނުންވަނީ ހަމަ ސީދާ ޙަސަންގެ ގެއަށް ދާށެވެ. ”ނޫނޭ. ދެން ދާނީ ސީދާ ހަސަންމެން ގެއަށް. މިހާރު ވަރަށް ގިނަ ވަޤުތު ބޭކާރުވެއްޖެ. ޖުނޭ ދެން ގެއަށް ގޮއްސަ އަންނާނެ ކަމުގެ ގެރެންޓީއެއް ނެތް. ގިނަފަހަރަށް އަންނާނަމޭ ކިޔާފަ ދާމީހާ ވަނީ ބަޚަބަރު.“ އަހަރެން ޝާމިލްގެ ވާހަކައަށް އެއްބަސް ވީމެވެ. އާނއެކެވެ. އަހަރެން ގިނަފަހަރު ގެއަށްދާއިރު ގޭތެރެއިން ކޮންމެވެސް ކަހަލަ ކަންތައްގަނޑަކާ ދިމާވެއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެންނަށް ޖެހެނީ ގިނަފަހަރަށް އެ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން އޭގެތެރެއަށް ވާންނާށެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް އެހުރިހާ ކަމެއް ނިމޭއިރު ހުންނަނީ، ކުރަން އުޅުނު ކަންތައް ހަނދާން ނެތިފައެވެ.

އަހަރެމެން ދެމީހުން ޙަސަންގެ ގެއަށް ދިޔައިރު، އޭނާ އަހަރެމެން ލަސްވެގެން ދެކޮޅަށް ހިނގަނީއެވެ. ހީވަނީ ކޮންމެވެސް ކަމަކާ ކެތްތެރިކަން ކުޑަވެފަ ހުރިހެންނެވެ. ”ބަލަ ހަސަން، ކޮންކަމަކާތަ ތި ޕެރޭޑް ޖަހަނީ؟“ ލާނެއް ގޮތަކަށް ޝާމިލް ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ”މާބޮޑޫކަމެއް ނުވޭ. ތިމީހުން އަންނަންވާއިރަށް މަށަށް ނިދިދާނެތީ ދެކޮޅަށް މި ހިނގަނީ. މަށަށް ޔަޤީންވިއްޔަ މަ ތަނަކަށް ތިރިވިއްޔާ ނިދޭބނެކަން.“ ޙަސަން އެބުނީ ވަރަށްބޮޑު ތެދެކެވެ. އޭނާއަކީ މީހަކާއި އަނގައިން ނުބުނެ އިރުކޮޅެއް ވަންދެން އިނަސް ނިދޭ މީހެކެވެ. ”އާން ދެން ކޮބައިތަ ތިބުނާ އެއްޗަކީ؟ ނިކަން ދައްކާލަބަލަ. އަހަރުމެންނަށްވެސް ކަމުދާ އެއްޗަކަށް ވޭތޯ  ބަލާލަން.“ ޝާމިލް އެހެން ބުނުމާއިއެކު ސޯފާ މައްޗަށް ވެއްޓިގަތެވެ. އަހަރެންވެސް އޭނާއާއި ޖެހިގެން އިށީންދެލީމެވެ. އެއަށްފަހު، އެމީހުން ކޮންމެވެސް ވާހަކައެއް ދެއްކިކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެމީހުން ދައްކަމުންދިޔަ ވާހަކަ އަހަރެންނަށް މާބޮޑަކަށް އޮޅުންފިލާގޮތެއް ނުވިއެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ ޚިޔާލަށް އަނެއްކާވެސް އަންނަން ފެށީ އެއްކަލަ އަންހެން ކުއްޖާއެވެ. އަހަރެންގެ އެއްވެސް އިޚްތިޔާރަކާއި ނުލައެވެ. އޭގެ ސަބަބުން މިއަދު ގޭތެރޭގައި ހިނގާދިޔަ ކަންތައްވެސް ހަނދާން ނެތުނުކަހަލައެވެ. އެހެނީ އެވަޤުތު އަހަރެން ސިއްސައިގެން ދިޔައީ، މީހަކު އަހަރެންގެ ކަންފަތްބުޑުގައި ވަރަށް ބާރަށް އަތްތިލަބަޑި ޖަހާލި އަޑަށެވެ. ”ބަލަ ޖުނޭ ކޮންތާކަށް ގެއްލިފަތަ ތި އިންނަނީ؟“ ޙަސަން އަހަރެންނާއި ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. އެވަޤުތު ޝާމިލް ހޭންފެށިއެވެ. ”އަނެއްކާ ކަލެއަށް ކިހިނެއްވީ ޝާމީ؟“ ޙަސަންއަށް ލިބުނު އިތުރު ހައިރާން ކަމާއިއެކީގައި ސުވާލު ކޮށްލިއެވެ.  އެހެންނަމަވެސް އޭނާ އެހެނީ ކީއްވެގެންކަން އަހަރެންނަށް އަންދާޒާ ކޮށްލެވުނެވެ. ”ޝާމީ ދެން ހެޔޮ. މިހާރު ދެން އެކަން ނިމިއްޖެއެއްނު.“ އަހަރެންގެ އަމުރުވެރި އިންޒާރުން، ވެގެންއުޅޭ ގޮތެއް ބަލަން ހަސަންގެ ހިތުގައި އުފެދު ޝަޢުޤުވެރިކަން އިތުރުވިއެވެ. އެގޮތުގެ މަތިން ކަން ހިނގާދިޔަގޮތް ޝާމިލް، ޙަސަންއަށް ކިޔައިދިނެވެ. އަހަރެން ނޫނެކޭ ބުނެބުނެ އޮއްވައެވެ. އެއަށްފަހު ދެމީހުން އެއްކޮން އަހަރެންނާއި ދިމާކުރަން ފެށިއެވެ. ފަހުން އަހަރެންނަށްވެސް އެކަންތައް ވީ މަޖާ ކަމަކަށެވެ. އަދި ހިތުގައި ހިނގަމުންދިޔަ ހުރިހާ އުދާސްތަކެއް ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. ހިނދުކޮޅަކަށް ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބުނެވެ. އެރޭވެސް ޙަސަން ހުރީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް މަސްތުގެ ޙާލަތުގައެވެ. ތިންމީހުން އެއްކޮން ސަކަރާތް ޖަހަމުންގޮސް، އަހަރެމެން ދެމީހުންނަށްވެސް ޙަސަން ދަޢުވަތު ދިނެވެ. އެތައް ދުވަސްތަކެއް ކޮށްލާފައި އަހަރެންނަށް ޙަސަންގެ ދަޢުވަތަށް ޢިޖާބަ ދެވުނެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. މިއަދު ހިނގާދިޔަ ކަންތައްތައް އަހަރެންގެ ލޯމަތީގައި، ތާޒާ މަންޒަރުތަކެއްހެން ހިނގަ ހިނގާ ހުއްޓެވެ.

އެރޭ އަހަރެން ގެއަށް ދިޔައީ މަސްތުގެ ޙާލަތުގައެވެ. އެއީ މީގެ ކުރިން އަހަރެން ނުކުރާ ކަމެކެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮމެންގެ ކުރިމައްޗަށް އެފަދަ ޙާލަތެއްގައި ހުރެ، ދާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. އެކުދިން އަހަރެންނަށް ކުރާ އިޙުތިރާމް ނަގާލަން ބޭނުން ނުވާތީވެސް މެއެވެ. އަހަރެން ގެއަށް ދިޔައީ ފުދޭވަރަކަށް ލަސްވެސް ވި ފަހުންނެވެ. އެވަޤުތު އެކުދިން ތިބޭނީ ނިދާފަކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެޙާލަތުގައި ހުރެ، ގެއަސް ދާނެ ހިތްވަރު ލިބުނީވެސް އެހެންވެގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެން ގެއަށް ދިޔައިރު ޖުމާނާ އިނީ ސިޓިން ރޫމުގައި އިށީންދެލައިގެން

އަހަރެންގެ އިންތިޒާރުގައެވެ. ޖުމާނާ ފެނިފައި އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. އަހަރެން ޖުމާނާއާއި ސުވާލުކުރަންވެސް ބޭނުންވީމެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެން އަނގައިން ބުނެފިއްޔާ ޖުމާނާއަށް އެކަން އެނގިދާނެތީ އަޅާނުލާ މަޑުމަޑުން ކޮޓަރިއާއި ދިމާލަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. އެވަޤުތު ޖުމާނާ އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. ”ދޮންބޭ، އަހަރެން މިތާ އިންކަން ދޮންބެއަށް ނޭންގެނީތަ؟“ އަހަރެންނަށް ހަދާނެގޮތް ހުސްވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާ ކުރި ސުވާލަށް ޖަވާބުނުދީ ދިޔުމަކީވެސް ބުއްދިވެރި ގޮތެއް ނޫންތާއެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ބެލީ ވީހާވެސް ކުރުގޮތަކަށް ޖަވާބު ދީފަ އަވަހަށް އެތަނުން ދާށެވެ. އެގޮތުން ހަމައެކަނި ނޫނެކޭ ބުނެލުމާއިއެކު އަހަރެން އަނެއްކާވެސް ކުރިޔަށް ހިނގައިގަތީމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ޖުމާނާއަކަށް އެވަރަކުން ނުފުދުނެވެ. ނުވެސް ފުދޭނެތާއެވެ. އެހެނީ އޭނާވެސް އެއިނީ ދުވާލު ހިނގާދިޔަ ކަންތަކާމެދުވެސް ފިކުރު ބޮޑުވެފައެވެ. އެކަމާ ބެހޭގޮތުން އަހަރެންނާއި ވާހަކަދައްކަން ބޭނުންވާނެކަންވެސް އެނގެއެވެ. ”ދެން އެހެންވިއްޔާ އަޅާނުލާ ތިދަނީ ކީއްވެ؟ އަހާވެސް ނުލާނަންތަ ނުނިދާ މިއިނީ ކީއްވެގެންތޯ؟“ ޖުމާނާގެ އެ ސުވާލުން އަހަރެންނަށް އަސަރުކުރިއެވެ. އަހަރެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވުނީ އަހަރެންނަކީ ފަރުވާކުޑަ ބެލެހެއްޓުން ތެރިއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެން ބެލީ، އެވަޤުތު ޖުމާނާއާއި ދުރުގައި ހުރެވޭތޯއެވެ. އެހެނީ އަހަރެން އަނގައިން ބުނެފިނަމަ ޖުމާނާއަށް ޙަޤީޤަތް އެނގުމަކީ ނުވެ ނުދާނެ ކަމަކަށް ވީތީއެވެ. އެހެންކަމުން ވަރަށް ކުރުގޮތަކަށް ޖަވާބު ދީފައި އަވަހަށް ކޮޓަރިއަށް ވަންނަން އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ”ދެން ތިކަމާ ވާހަކަ ދައްކާނީ މާދަމާ ދޯ. ކޮއްކޮ ދެން ދޭ އަވަހަށް ނިދަން.“ އެހެން ބުނުމާއިއެކު އަހަރެން ހިނގައިގަތީމެވެ. ”ދޮންބޭ!“ ހައިރާންކަން އެކުލެވިގެންވާ ރާގަކަށް ޖުމާނާ އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. ”ދޮންބެއަށް ތިހުރީ ކިހިނެއްވެފަ؟ ބޮލަށް އެނބުރުން އަރާފަ ހުރިހެން ހަދާ ހީވޭ.“ ޖުމާނާގެ ދެވަނަ ޖުމުލަ ފުރިހަމަ ނުވަނީސް، އޭނާ އައިސް އަހަރެންނާއި ހަމަކޮށްލިއެވެ. އަހަރެން މަޑުމަޑުން ފަހަތަށް ޖެހިލަން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. އެއަށްފަހު ދެން ވީގޮތެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭންގުނެވެ.

ހެނދުނު ހޭލެވުނުއިރު އަހަރެން އޮތީ ސޯފާގައެވެ. ”އަހަރެން ކިހިނެއް މިތަނަށް އައީ؟“ އަހަރެން އަމިއްލަ ނަފްސާއި ސުވާލު ކޮށްލީމެވެ. ”ދޮންބެއަށް ވީގޮތެއް އަހަރެންނަކަށްވެސް ނޭންގުނު. ކުއްލިޔަކަށް ބިންމައްޗަށް ވެއްޓުނީ. އަހަރެން ބިރުން ހަދާނެ ގޮތެއް ނޭންގިގެން އެގޮތް މިގޮތުން ދޮންބެ ނަގާ ސޯފާގަ ބޭއްވީ. ވަރަށް ގިނައިރުވަންދެން ކައިރީގަވެސް އިނިން. އެންމެ ފަހުން އަހަރެން ނިދި އަންނަން ފެށީމަ ދިޔައީ.“ އަހަރެން ބަލައިލިއިރު، ޖުމާނާ އަހަރެން ކައިރިއަށް އަންނަނީއެވެ. އެހެނީ މިއަދަކީ ސްކޫލް ބަންދު ދުވަހެއްކަމުން ކޮއްކޮމެން ތިބީ ގޭގައެވެ. ޖުމާނާގެ ވާހަކަ އަޑުއިވިފާ، އަހަރެން ކަންބޮޑުވާ ގޮތްވިއެވެ. އެހެނީ ޖުމާނާއަށް އެއްވެސް ކަމެއް އެނގިދާނެތީ އަހަރެން ހުރީ ކުރާނެކަމެއް ނޭންގިފައެވެ. އެފަދަ ފިކުރެއްގައި އިންދާ ޖުމާނާ އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. ”ދޮންބޭ!“ އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. ޖުމާނާ އެއުޅެނީ އަހަރެންނާއި ސުވާލުކުރަންކަން އަހަރެންނަށް ޔަޤީނާއި ގާތަށް އެނގުނެވެ. އަހަރެންނަށް ހިންދިރުވާލެވުނެވެ. ”ރޭގަ ދޮންބެ ކީ އެއްޗެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭންގުނު.“ ”ކޮންއިރަކު؟ ރޭގަ އަހަރެން އެއްވެސް އެއްޗެކޭ ކީތަ؟“ ކަންބޮޑުވެފައި ހުރިވަރުން ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭންގޭ ޙާލު އަހަރެންވެސް ޖުމާނާއާއި ކޮށްލީ ސުވާލެކެވެ. އެވަޤުތު ޖުމާނާ ފާޑަކަށް ހީލިއެވެ. ހޭން، ނުހޭން ހުރެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ”އާން ދޮންބެ ކީ އެއްޗެއް ދޮންބެއަށް ނޭންގި ހުރެދާނެ. އެއީ ހުރިހާ އަނގައެއްވެސް ތެޅުވީ ސޯފާގަ އޮތްއިރު ނިދީގަ ވިއްޔަ.“ އެހެން ބުނުމާއިއެކު އަނެއްކާވެސް ފާޑަކަށް ހީލިއެވެ. އަހަރެންނަށް ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެކެވެ. ”އަހަރެން ނިދާފަ އޮވެގެން ދައްކާނީ ކޮން ވާހަކައެއް؟“ އަހަރެން އިތުރަށް އޮޅުންފިލުވަން ބޭނުންވެގެން ސުވާލު ކޮށްލީމެވެ. ”އާން ދޮންބެ ކިޔަމުން ގެންދިޔައީ، ’އެއީ ކޮން ކުއްޖެއްބާ؟ އެއީ ކާކުބާ؟ އެކަމަކު އެކުއްޖާ ހާދަ ރީއްޗޭ. ކީއްވެގެންތަ އަހަރެންނަށް އެކުއްޖާ މިފެންނަނީ؟ އޭނަ އެދަނީ ކޮންތާކަށްބާ؟‘ ދެން އެހެންވިއްޔާ ބުނެބަލަ އެއީ ކޮންކުއްޖެއްތަ؟“ އަހަރެންނަށް ލިބުނީ ހައިރާން ކަމެކެވެ. އަނެއްކާ އަހަރެން ދެއްކީ ކޮންކުއްޖެއްގެ ވާހަކައެއް ބާއޭ އަހަރެން ހިތަށް އެރިއެވެ. ހަމަ އެވަޤުތު އަހަރެންގެ ޚިޔާލަށް އައީ، ކުރީ ދުވަހު ގަރާޖަށް އައި ކުއްޖާއެވެ. އެޚިޔާލުގައި އަހަރެން އިންދާ ޖުމާނާ އަނެއްކާވެސް އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. ”ދޮންބޭ!“ އަހަރެން ދިޔައީ ސިއްސައިގެންނެވެ. ”އެއީ އަހަރެމެންގެ ގަރާޖަށް އޭނަގެ ސައިކަލަށް ވައި ޖަހަން އައި ކުއްޖެއް.“ އަހަރެންނަށް ދެވުނު ޖަވާބާއިމެދު ވިސްނާލެވުނީ ޖުމާނާގެ ބާރު ހިނިގަނޑުގެ އަޑު އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ޖެހުމުންނެވެ. ”ހަމަ އަސްލުވެސްތަ؟ ދެން މިހާރު ކޮބާ އެކުއްޖާ؟“ ލާނެއް ރާގަކަށް ޖުމާނާ ސުވާލު ކޮށްލިއެވެ. އަހަރެން ރަކިވާގޮތް ވިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ހަމަ އެއާއި އެކީ އަހަރެންނަށް ހިތްހަމަ ޖެހުމެއްވެސް ލިބުނެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ ޙާލަތަށް ޖުމާނާގެ ސަމާލުކަން ނުދިޔުން އެއީ އޭނާއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭންގޭ ކަމުގެ ނިޝާނެއް ކަމަށް އަހަރެންނަށް ޔަޤީންވީތީއެވެ. އަހަރެން ޖުމާނާއާއި ދިމާލަށް ބަލައިލާފާ ފާޑަކަށް ހީލީމެވެ. އަދި ތެދުވެގެން ދާން ހިނގައިގަތީމެވެ. އެވަޤުތު ޖުމާނާ އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. އޭނާގެ ގޮވާލުމަށް އިޖާބަ ދިނުމުގެ ގޮތުން އަހަރެން ފަހަތަށް އެނބުރި ބަލައިލީމެވެ. މިފަހަރު ޖުމާނާގެ އަޑުގައި ހުރީ ސީރިޔަސް ކަމެވެ.

ޖުމާނާ މަޑުމަޑުން ހިނގާލާފާ އަހަރެންގެ ކައިރިއަށް އައިސް ހުއްޓުނެވެ. އަދި ވަޤުތުން އަހަރެންގެ މޭމަތީ ބޯ އަޅާލުމާއިއެކު، ރޯން ފެށިއެވެ. އެއޮއް ހުރިހާއިރު، ޖުމާނާ އެއިނީ، އޭނާގެ ހިތުތެރޭގައި އުފެދެމުންދިޔަ ޚިޔާލުތައް އެތެރޭގައި ފޮރުވައިގެންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އޭނާއަށް ދެން އިތުރަށް ކެތް ނުވިކަހަލައެވެ. އޭނާގެ ހިތުގައި އަހަރެންނަށްޓަކާ އޮންނަ އިހުތިރާމުވެސް އޭގެ ސަބަބަކަށް ވީތީއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރުމެން ތިންބެއިންނަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ އުފަލާއި ހިތާމާ، ކަންބޮޑުވުމާއި ބިރު، އަދި އެފަދަ ހުރިހާ އިހުސާސްތަކެއްވެސް އެކަކު އަނެކަކާއި ހިއްސާކުރާ ބައެކެވެ. އަހަރެމެންގެ މަންމަ އަހަރެމެން ތަރުބިއްޔަތު ކޮށްފައިވަނީ އެގޮތަށެވެ. އެގޮތުން މިވަޤުތު ޖުމާނާގެ ހިތުގައި އެއޮތީ ކޮން އެއްޗެއްކަންވެސް އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ އަހަރެން ޖަވާބުދޭން ބޭނުންނުވާ ސުވާލަކަށް ވީތީ، ޙާލަތުގެ މިސްރާބު އެހެން ދިމާލަކަށް ގެންދަން އަހަރެން މަސައްކަތް ކުރީމެވެ. ”ކޮއްކޮ ކޮންކަމަކާ ތި ރޮނީ؟ އިންޝާﷲ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ރަނގަޅުވާނެ. މަންމަވެސް ރަނގަޅުވާނެ.“ އެވަޤުތު ޖުމާނާ އަހަރެންނާއި ކުޑަ ތަންކޮޅެއް ދުރަށް ޖެހިލުމާއިއެކު، އަހަރެންނާއި ހަތަރުކަޅި ހަމަކޮށްލިއެވެ. ”ދޮންބެއަށް ކިހިނެއް ހީވެގެން ތިއުޅެނީ؟ އަހަރެން މި ވިސްނަނީ ދޮންބެ ތި ހީކުރާކަހަލަ ކަމަކާ މެދަކު ނޫން.“ އެވަޤުތު އަހަރެންގެ މޭ ބާރަށް ތެޅިގަތެވެ. ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއްބާއެވެ. އަހަރެން ޖުމާނާއަށް ދޮގުހަދާ އޮޅުވާލާކަށްވެސް ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ގަސްތުކުރީ ނޫންކަމަށް ހަދާފައި އެތަނުން ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ދާށެވެ. ”ދޮންބެ އެބަ އަންނަން މަންމަ ކައިރިއަށް ވަދެލާފަ.“ އެހެން ބުނުމާއިއެކު އަހަރެން ހިނގައިގަތީމެވެ. ”މަންމަޔަށް އޮތީ ނިދިފަ. އިރުކޮޅެއް ކުރިން މަންމައަށް ސައި ދީފަ ބޭސްވެސް ދީފަ އެއޮތީ.“ އަހަރެންގެ ފިޔަވަޅު ކުއްލިޔަކަށް ހުއްޓުނެވެ. އަދި ޖުމާނާއާއި ދިމާލަށް އެނބުރިލީމެވެ. ”ޖުމާނާ، ދެން ކޮންކަމަކާ ތިހާ ކަންބޮޑުވެގެން ތިއުޅެނީ؟“ ތަންކޮޅެއް ސީރިޔަސް ވެފައި އަހަރެން ސުވާލު ކޮށްލީމެވެ. އެވަޤުތު ޖުމާނާ އިސްދަށަށް ޖަހާލިއެވެ. ދައްކަން ބޭނުންވާ ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ޖެހިލުންވެގެން އުޅޭކަހަލަ ގޮތަކަށެވެ. ”ދޮންބޭ! އަހަރެން ސުވާލެއް ކޮށްލަންތަ؟“ ”ކޮށްލަބަލަ. ކޮއްކޮއަށް ދިމާވާ ކޮންމެކަމަކާއިވެސް ކުރިމަތިލާން ހުރި މީހަކީ ދޮންބެއެއްނު. އެހެންވީމަ ކޮއްކޮ ބުނާ ކޮންމެ ވާހަކައެއްވެސް ދޮންބެ އަޑު އަހާނަން.“ ވަރަށް އޯގާތެރި ކަމާއިއެކީ އަހަރެން ބުނެލީމެވެ. ”ރޭގަ….. ރޭގަ ދޮންބެއަށް ކިހިނެއްވެފަ… ހުރީ؟ ވާހަކަ ދެއްކިއިރު ދުލުގަ އެހާ ވަރުހުރިހެންނެއްވެސް ހިއެއްނުވޭ. އަނެއްކާ ރަނގަޅަށް ކޮޅަށްވެސް ނުހުރެވޭ. އެންމެފަހުން ދޮންބެ ވެއްޓުނީ.“ ޖުމާނާ ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައީ ގިސްލަމުންނޫން ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، އޭނާގެ ލޮލުން ހިފެހެއްޓުމެއްނެތި ކަރުނަ ފައިބަމުން ދިޔައެވެ.  އެކަމަކަށްޓަކާ އެތައް ޒަމާނެއް ވަންދެން ކަންބޮޑުވެ ހުރެ، އަދި އެ ބިރުވެރިކަމަކަށް އަހަރެން ފިލަން ދުވި ކަންތައް އަހަރެންނާއި އަރާ މިއޮއް ހަމަކުރީއެވެ. ޚުދު އަހަރެންގެ އިހުމާލުންނެވެ. ދެން ހަދާނީ ކިހިނެއްބާއެވެ؟ ޖުމާނާއަށް އަހަރެން ދޭނީ ކޮން ޖަވާބެއް ހެއްޔެވެ؟ ބުނާނެ އެއްޗަކާމެދު އަހަރެންނަށް ވިސްނަން ހުރެވުނީއެވެ. ”ދޮންބޭ‘ އަހަރެންނަށް ޖަވާބެއް ދީބަލަ.“ އަހަރެން ސިއްސައިގެން ދިޔައެވެ.  ”ކޮއްކޮ އަނެއްކާ ކިހިނެއް ތިވިސްނަނީ؟“ ޖުމާނާގެ ދުލުން ބަހެއް ބޭރުކުރަން ޖެހިލުން ވެފައި ހުރިކަހަލަ ގޮތަކަށް އޭނާ އަނެއްކާވެސް ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔައެވެ. ”އަހަރެން ހީކޮށްގެން މިހުރި ގޮތާ އިދިކޮޅު ޖަވާބެއް ދޮންބެގެ ފަރާތުން ލިބޭނެކަމަށް އުންމީދު ކޮށްގެން އަހަރެން ސުވާލުވެސް މިކުރީ. އެއީ އަހަރެން ހީކުރި ގޮތަށް ކަންތައް ވާން ބޭނުންވެސް ނުވާތީ.“ އެހުރިހާ ވާހަކައެއް ދެއްކިއިރުވެސް ޖުމާނަ ހުރީ އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ. ”އަހަރެންނަށް އެނގޭ ދޮންބެގެ އެންމެ ގާތް ދެ އެކުވެރިންނަކީ ކޮންކަހަލަ ބައެއްކަންވެސް. އެކަމަކު މިއޮއް ހުރިހާ ދުވަހު އަހަރެން ވިސްނައިގެން ހުރީ ދޮންބެ އެއަށްވުރެ މާ ހަރުދަނާ ވާނެކަމަށް.“ ޖުމާނާގެ އެންމެ ފަހު ޖުމުލައިން އަހަރެން ހައިރާންވާ ގޮތްވިއެވެ. އަދި ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިތްހަމަ ނުޖެހި ހުރެ އަހަރެން ޖުމާނާއާއި ސުވާލު ކުރީމެވެ. ”ޖުމާނާ ތި ބުނަނީ އަހަރެންގެ ކިބައިގަ ހަރުދަނާކަމެއް ނެތޭތަ؟ އާން އަހަރެން އެއްބަސްވަން އަހަރެންނަކީވެސް އެމިހުން ފަދައިން އެކަމުގެ ތެރޭގަ އުޅޭ މީހެއްކަމަށް. އެކަމަކު އެމީހުން ބޭނުންކުރާ ވަރަކަށް އަހަރެންނެއް ބޭނުމެއް ނުކުރަން. އަހަރެންނަށް އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތާ ޒިންމާތައް އެނގޭ. އަހަރެންނަށް ކަމެއް ވެއްޖިއްޔާ ތި ތިންމައިންނަށް ވާނެގޮތްވެސް އަހަރެންނަށް އިހުސާސް ކުރެވޭ. އެހެންވީމަ އަހަރެން އުޅެނީ އެވަރު ވިސްނައިގެން.“ އެވަޤުތު ޖުމާނާ ރޮއެގެންފާ އަހަރެންނަށް ގޮވާލިއެވެ. އަހަރެންނަށް ވާހަކަ ދެއްކުނީ ތަންކޮޅެއް އަޑުހަރުކޮށްކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެއީ އަހަރެން ގަސްތުގައި ކުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. އިޚްތިޔާރުން ބޭރުވީއެވެ. ”ޖުމާނާ މަޑުކުރޭ. އިހަށް އަހަރެންގެ ވާހަކައެއް ނުނިމޭ. އަހަރެން އެންމެ ތުއްތު އިރުއްސުރެ އިވެމުންދިޔަ އަޑުތަކާ، ފެންނަމުން ދިޔަ މަންޒަރުތަކާ، އެއާ ގުޅިގެން އަހަރެންނަށް އެކި ދިމަދިމާލުން ލިބެމުންދިޔަ ފުރައްސާރައަށް ކެތްކުރި ގޮތް އެނގޭނީ އަހަރެންނަށް. އާން އަހަރެންގެ ރަޙުމަތަތެރިންނަކީ އެހާ ހަރުދަނާ ބައެއްނޫން. އެއީ އެންމެ ފުރަތަމަ އަހަރެންނަށް ގަނާ ކުރުމުގަ އަރާހުރި މީހުން. އެމީހުންނާ އަހަރެން ގުޅުން ބަދަހި ކުރީވެސް އެކަމުން ސަލާމަތްވާން ވެގެން.“

އަހަރެންގެ ވާހަކަ އެހާ ހިސާބަށް ދިޔަތަނާ ޖުވޭދާ ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އަހަރެމެން ކައިރިޔަށް އައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިންވެސް ފެންނަން ހުރީ ކަންބޮޑުވުމާއި ބިރެވެ. ވެގެން އުޅޭގޮތެއް ނޭންގޭ ކަހަލަ ޝުޢޫރެކެވެ. ހަމަ އެވަޤުތު ބައްޕަވެސް ކޮޓަރިން ބޭރަށް ނިކުތެވެ. ”ކޮންހާ ހަޅޭކެއްތަ ތި ލަވަނީ؟ މޮޔަ ވެގެންތަ ތި އުޅޭނީ؟ ތިގޮތަށް ހަޅޭއްލަވަން ދޭ މިގެއިން ބޭރަށް.“ ބައްޕަ ރުޅިއައިސްގެން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. ބައްޕައަކީ، އަހަރެމެންގެ ފަރާތުން ކަމެއް ނުފެނިފަ ހުންނަ މީހެކެވެ. އެގޮތުން ފުރުޞަތުގެ ބޭނުންކޮށް، ބައްޕަ އޭނަގެ ރުޅިގަނޑު އަހަރެންނަށް ބާލަން ފެށިއެވެ. ”އަހަރެން އަބަދުވެސް މިކިޔަނީނު މި ޖުނޭދަކީ ސަހަލު މީހެއް ނޫނޭ. އޭރުވެސް އަހަރެންނަށް އެނގޭ ކަލޭ ތީ މަސްތުގަ ޖެހޭ މީހެއްކަން. ކަލެޔާއެކީ އުޅޭ މީހުންނަކީވެސް އޭގެ ބޮޑުން ވިއްޔަ.“ އަހަރެން ކައިރިޔަށް އައީކީ އަމަށަކު ރުޅިއެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އަހަރެންނާއި ދިމާލަށް ކޮންމެ އެއްޗެއް ކިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ރައްޓެހިންނާއި ބައްޕަވެސް ބެހިގެން ނުވާނެއެވެ. އެއީ ކޮންމެ ކަހަލަ ބަޔަކަށް ވިޔަސްވެސް  މެއެވެ. އެހެނީ އަހަރެންގެ ޒާތީ ދިރިއުޅުމުގެ މައްސަލަ ތަކުގެ ތެރެއަކަށް އެމީހުންނެއްވެސް ނުވަދެއެވެ. ”ބައްޕާ. އަހަރެންގެ ރައްޓެހިންނާ ނުބެހެއްޗޭ އިނގޭ.“ އިނގިލި ދިއްކޮށްލުމާއިއެކު ބައްޕައަށް ވަރުގަދަ އިންޒާރެއް އަހަރެން ދިނީމެވެ. އެހެންނަމަވެސް ބައްޕައަކީވެސް އޭނާގެ ގޮތުގައި ހުންނަ މީހެކެވެ. އަމުދުން އަހަރެންނާއި އިދިކޮޅަށް އެއްޗެކޭ ބުނާނެ ފުރުޞަތެއް ލިބިއްޖިއްޔާ ދޫކުރާނެ ހެއްޔެވެ. ”ކަލޭ ކިތަންމެ ބާރަށް ހަޅޭއްލެވިޔަސް އަހަރެން ޖެހިލުމެއް ނުވާނެ. ކަލޭމެން ދެއްކި ހުރިހާ ވާހަކައެއް އަޑުއަހަން އަހަރެން މިހުރީ. ޖުމާނާ ކުރި ހުރިހާ ސުވާލަކަށް އަހަރެން ޖަވާބު ދީފާނަން. އަހަރެން ކައިރީގަ ކިތަންމެ މީހަކު ބުނޭ ކަލޭ ރައްޓެހި ޙަސަނާ ގުޅިގެން އެކަން ކުރާ ވާހަކަ. މައްސަލައަކީ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތަށް އެއްވެސް މީހަކު އެކަން ނާންގާ ދުރުގަ ވާހަކަ ދައްކާތީ. އަހަރެން ހަމަ ފާޅުގަ ބުނާނަން ކަލޭ ތީ މަސްތުވާ ތަކެތި ބޭނުންކުރާ މީހެކޭ.“ އަހަރެންގެ ރުޅިގަނޑު އިންތިހާއަށް އެރިއެވެ. ”މޫސާ.“ އަހަރެންގެ ކަރުބުޑުން ހަޅޭއްލަވައިގަނެވުނެވެ. ”ކަމާބެހޭ ފަރާތަށް އަންގަން ވެއްޖިއްޔާ އަހަރެންވެސް އަންގާނެ އެތައް ވާހަކަތަކެއް އެބަހުރި. އެކަމަކު އަހަރެންގެ މަންމަގެ ޙާލަތަށް ބަލާފަ މަޑުން މިހުންނަނީ. މޫސާ، ބުނަން ރަނގަޅު ވާހަކައެއް. އަހަރެންގެ އަތުން ފައިން ގޯހެއް ނުހެދެނިސް ހަމަ މިހާރު މިތަނުން ދޭ.“ ބޭރު ދޮރާއި ދިމާލަށް އަތް ދިއްކޮށްލަމުން އަހަރެން ބައްޕައާއި ދިމާލަށް ބާރަށް ހަޅޭއްލަވައިގަތީމެވެ. ”ތީ އަހަރެންގެ ދަރިއެކޭ ބުނަންވެސް އަހަރެން ލަދުގަނޭ.“ ”އެއަށްވުރެ އަހަރެން މާ ލަދުގަނޭ ތީ އަހަރެންގެ ބައްޕައޭ ބުނަން. ކަލޭ ކަންތައް ކުރަނީކީ ބައްޕަޔަކު ދަރިޔަކާ މެދު ކަންތައް ކުރާގޮތަކަށް ނޫން. ފިރިޔަކު، އަތްބަކާ ދޭތެރޭގަ ކަންތައްކުރާ ގޮތަކަށްވެސް ނޫން. އެހެންވީމަ މި ބުނަނީ އަހަރެންގެ ރުޅިގަނޑު މިއަށްވުރެ ގަދަ ނުވަނީސް މިތަނުން ދާށޭ.“ ބައްޕަ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހަމަޖެހެން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. އަހަރެން ދެކެ ޒާތަކަށް ބިރުގެންފާ ހުރި ކަހަލަ ޝުޢޫރެއް މޫނުމަތިންވެސް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. އެހެނީ އަހަރެން އަދިވެސް މިހުރީ މަސްތުގެ ޙާލަތުގައޭ ބައްޕައަށް ހީވި ކަހަލައެވެ. އެ ވިސްނުމުގައިހުރެ، އަހަރެންނާއި ދިމާލަށް ލޯ އަޅައިގެން ހުރެ ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. ޖުމާނާއާއި ޖުވޭދާ ބާރަށް ރޯން ފެށިއެވެ. މަންމަވެސް ކޮޓަރި ތެރޭގައި އޮވެފާ ގޮވާލި އަޑު އިވުނެވެ.

މަންމަގެ އަޑު އިވިފާ އަހަރެމެން ތިންބެއިން އެއްފަހަރާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް މަންމަގެ ކޮޓަރިއާއި ދިމާލަށް ދުއްވައިގަތީމެވެ. ގޭތެރޭގައި އަޑުގަދަ ވެގެން މަންމައަށް ހޭލެވުނީއެވެ. އަހަރުމެން ގޮސް ކޮޓަރިއަށް ވަތްއިރު މަންމައޮތީ ވާނުވާ ނޭންގޭ ޙާލުގައެވެ. ”ކިހިނެއްތަ މިވަނީ؟ ބައްޕަ ކީއްވެގެންތަ އެވަރަކަށް އެ ހަޅޭއްލަވަނީ؟“ މަންމަގެ ވާހަކަ އެހާ ހިސާބަށް ދިޔަތަނާ ކެއްސަން ފެށިއެވެ. ޖުމާނާ އަވަސްވެގަތީ މަންމައަށް ފެންފޮދެއް ދޭށެވެ. ”އެއީ މާބޮޑު ކަމެއް ވެގެންނެއް ނޫން. އެގޮތަށް އަޑުހަރުކޮށް ވާހަކަދެއްކުން އެއީ ބައްޕަގެ އާދައެއްނު.“ އެވަޤުތު ކޮއްކޮމެން އަހަރެންނާއި ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ. އަހަރެންނަށްވެސް ފާޑަކަށް އެކުދިންނާއި ދިމާލަށް ބަލައިލެވުނެވެ. އެހެނަސް ލަދުވެތި ވެފައިވާ ނަޒަރަކުންނެވެ. ”ދަރިފުޅާ ޖުނޭދު، މަންމަގެ ޓެސްޓުތަކުގެ ނަތީޖާ ލިބޭނީ ކޮން ދުވަހަކުންތަ؟ މި ބައްޔަށް ފަރުވާއެއް ހޯދޭނީވެސް މި ވާނުވާ އެނގިގެންތާ ދޯ.“ މަންމަ އަޅަމުންދާ ވޭނަށް ކެތްނުވެގެން އުޅޭކަހަލައެވެ. ”މަންމަ ދެން މާގިނައިން ވާހަކަ ނުދައްކާ އަރާމުކޮށްލާ. ނަތީޖާ ލިބުނީމަ ދޮންބެ ދާނެ ބަލައި.“ ޖުމާނާ މަސައްކަތް ކުރީ، މަންމަ ހަމަ ޖެއްސޭތޯއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އަހަރެންނާއި ދިމާލަށް ބަލައިލަންވެސް މިހާރު ޖުމާނާ ބޭނުންނުވާ ކަހަލައެވެ. އެހެނީ މޫނުމަތިން ފެންނަށް ހުރީ ނުރުހުމުގެ ކުލަވަރެވެ. ޝަކުވާގެ އިހުސާސްތަކެވެ. ޖުވޭދާވެސް ހަމަ އެފަދައެވެ. އެއީ އަހަރެންނަށް ކެތްކުރަން އުނދަގޫވި މަންޒަރެކެވެ. އަހަރެން މަޑުމަޑުން ތެދުވެގެން ބޭރަށް ނިކުމެލީމެވެ. އަހަރެން ގޮސް އިށީނީ ސިޓިން ރޫމުގައެވެ. ދެން ހަދާނެ ގޮތަކާއިމެދު ވިސްނުމުގައެވެ. އަހަރެންނަކަށް އަހަރެންގެ ރައްޓެހިންނެއް ދުލެއް ނުކޮށްލެވޭނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދުނިޔޭގެ ހޭވެރިކަން ނެތިގެންދާ ވަރަށް މަސްތުވާ ތަކެތި ބޭނުން ކުރުމުގެ އާދައެއްވެސް އަހަރެންގެ ކިބައިގާ ހަރުނުލާކަމުގެ ޔަޤީންކަންވެސް އަހަރެންނަށް އޮތެވެ. އެހެންކަމުން އެކަމުން ދުރުހެލި ވާކަށް އަހަރެންނަކަށް މާބޮޑު ތަކުލީފެއް އުފުލަން ނުޖެހޭނެކަންވެސް އަހަރެން ޤަބޫލުކުރަމެވެ. ކޮއްކޮމެންގެ ޝަކުވާއާއި ފިކުރުގެ ސަބަބުވެސް އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މިވަޤުތަށް އެންމެ މުހިންމީ، އެކުދިންނާއި ތަންކޮޅެއް ރަނގަޅަށް ވާހަކަ ދައްކައިގެން އެކުދިންގެ ރުހުމާއި އެއްބާރުލުން ހޯދުމެވެ. އެ ފިކުރުގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައި އިންދާ، ކޮއްކޮމެން އަހަރެން ކައިރިއަށް އައިސް އިށީނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދެކުދިންވެސް ތިބީ ދުލުން ބަހެއް ބޭރުކުރަން ނުކެރިފައެވެ. އޭގެ ފައިދާ ނަގަން އަހަރެން ވިސްނީމެވެ. ”ދޮންބެ މި ދައްކާ ވާހަކަ ވަރަށް ރަނގަޅަށް އަޑުއަހައްޗޭ އިނގޭ. އެންމެ ފުރަތަމަ ދޮންބެ ބުނެލަން ބޭނުންވަނީ ތި ދެކުދިންގެ އެއްބާރުލުން ދޮންބެއަށް ބޭނުންވާނެ ވާހަކަ. އެއްބާރުލުން ލިބޭނެތަ؟“ އަހަރެންގެ ސުވާލަށް ޖަވާބު ދިނުމުގެ ގޮތުން ދެކުދިންވެސް މަޑުމަޑުން ބޯ ޖަހާލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ދެކުދިންގެ ހިތުގައިވެސް ސުވާލު އުފެދިފައިވީކަން އަހަރެންނަށް އެނގުނެވެ. ”އާން، ދޮންބެ އެކަން ކުރަން ކަމަށް އެއްބަސްވަން. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ރައްޓެހިން އަކަން ކުރާ ފެންވަރަކަށް އަހަރެންނެއް އެކަމެއް ކުރިޔަކަށް ނުގެންދަން. ދޮންބެ ޤަބޫލުކުރަން އެއީ ނުރަނގަޅު އަދި ނުރައްކާތެރި ކަމެއްކަން. ދޮންބެ މިކަމުން ދުރުހެލިވާން ބޭނުންވެގެން އުޅޭތާ ވަރަށް ގިނަދުވަސްވެއްޖެ. އެކަމަކު މިގޭތެރޭގަ ބައްޕަގެ ސަބަބުން ކަންތައްގަނޑެއް ނުހިނގާ ވަކި ދުވަހެއް ނުދާކަން ތިކުދިންނަށްވެސް އެނގޭނެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ގެއިން ނިކުމެގެން މިދަނީ އެކަހަލަ ކޮންމެސް ކަންތައްގަނޑެއް ބޮލަށް ލައިގެން. އެހެންވީމަ ބައެއްފަހަރު އެޙާލަތަށް ދޭ. ކޮއްކޮމެން ދޮންބެއަށް މަޢާފު ކުރާނަންތަ؟ އަދި ދޮންބެއަށް އެއްބާރުލުން ދޭނަންތަ؟“ އަހަރެންގެ ސުވާލުގެ ޖަވާބު ދިނުމުގެ ކުރިން ދެކުދިން އެކަކު އަނެކަކާއި ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ. ”އަހަރުމެންގެ ފަރާތުން ދޮންބެ ބޭނުންވަނީ ކޮންކަހަލަ އެއްބާރުލުމެއް؟“ ޖުވޭދާ ސުވާލު ކޮށްލިއެވެ. އެހެނީ ޖުމާނާ އަދިވެސް އެއިނީ ހިތްހަމަ ނުޖެހިފައެވެ. ވާނީވެސް އެހެންތާއެވެ. ކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑަށް ވިސްނޭނީވެސް އޭނާއަށްތާއެވެ.

• ނުނިމޭ –