”ހަމަ އަސްލުވެސްތަ ބައްޕާ؟“ ހައިރާނުން ފުރިގެންވާ ރާގަކަށް ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއި ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ”ތީ ތެދެއްކަމަށް ވާނަމަ އަހަރެން ބޭނުން ތިކަންތައް ވެގެންދިޔަގޮތް ހަމަ އެންމެ ރަނގަޅަށް އެނގެން. ކިޔައިދޭނަންތަ ބައްޕާ؟“ ސާއިދުގެ ބައްޕަ ލުއިލުއި ގޮތަކަށް ހީލާފައި އާނއެކޭ ބުނެލިއެވެ. ”އެކަމަކު އެހާ ދިގު ވާހަކައެއް ކިޔައިދޭ ވަރަށްވުރެ މިހާރު މާ ދަންވެސް ވެއްޖެއެއްނު. ކޮންމެސް އެހެން ދުވަހަކުން އެވާހަކަ ދައްކާނީ ދޯ. ދެން ހިނގާ ދަމާ.“ ބައްޕަ އެބުނި އެއްޗަކާއިމެދު ސާއިދު ކުޑަކޮން ހިތް ނުތަނަވަސް ވާގޮތްވިއެވެ. ކެތްތެރިކަންވެސް އެހާމެ ކުޑަވިއެވެ. އެހެނީ، އެ ވާހަކަތައް މިހާރުން މިހާރަށް އޮޅުން ނުފިލައިފިނަމަ، ދެން އެކަމަށް އެތައް ދުވަހަކު އިންތިޒާރުކުރަން ޖެހޭނެކަން ސާއިދުއަށް އެނގެއެވެ. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް މާދަމާ ސާއިދު އަނބުރާ ރިސޯޓަށް ދާން ޖެހޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން ސާއިދު ނިންމީ ކިތަންމެ ލަސްވިޔަސް ހަމަ މިރޭ ބައްޕަގެ މާޒީގެ ހުރިހާ ވާހަކަތަކެއް އޮޅުންފިލުވާށެވެ. އޭނާގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުމެއް ލިބޭނީވެސް އޭރުންތާއެވެ. ”ބައްޕާ، އަހަރެންނަކަށް ލަހެއް ނުވޭ. ރިސޯޓަށް ދާންވެސް ފުރާނީ މެންދުރު ފަހުން. އެހެންވީމަ ބައްޕަގެ ތި ވާހަކަތައް އަހަރެންނަށް ކިޔައިދީބަލަ. އަހަރެން ވަރަށް ބޭނުން ތި ހުރިހާ މަޢުލޫމާތެއް އެނގެން.“ ސާއިދުގެ އިލްތިމާސްގައި ހުރީ އާދޭހުގެ އަޑެކެވެ. ގޮތްދޫނުކުރާ ތުއްތުކުއްޖެއްގެ ވައްޓަފާޅިއެކެވެ. ސާއިދުގެ ބައްޕަ ޙަސަން ވަޙީދަކީ އޭނާގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅު ދެކެ، އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ބައްޕައެކެވެ. ސާއިދު ބުނެފިނަމަ ކުރެވެން އޮތް ކޮންމެ ކަމެއްވެސް ހިތުން ރުހުމުން ކޮށްދޭނެއެވެ. އެގޮތުން އެހާ ދަން ވެފައިހުރި އިރުވެސް ސާއިދުގެ އާދޭހަށް ބޯލަނބަން އޭނާގެ ހިތް ބުނަމުން ގެންދިޔައެވެ. އެއީ ވަރަށް ދިގު ވާހަކައެއް. މިތަނުގަ އިނދެގެން އެވާހަކަ ފަށައިފިނަމަ ގެއަށް ދެވޭނެ އިރެއްވެސް ނޭންގެ. އެހެންވީމަ ހިނގާ ގެޔާދިމާއަށް ހިނގައިގަންނަމާ ދޯ. ދަމުން ދަމުންވެސް ވާހަކަ ދެއްކޭނެއެއްނު ދޯ.“ ބައްޕަގެ ޚިޔާލަށް ސާއިދު ތާޢީދު ކުރިއެވެ. އެހެން އިތުރުގޮތެއްވެސް ނެތުމުންނާއިވެސް އެކުގައެވެ.
ދެބަފައިން އެކުގައި ގެއާއިދިމާއަށް ދިޔުމަށް ހިނގައިގަތެވެ. ރަށުގެ އެންމެބޮޑު މަގުގެ މެދުން ދެބަފައިން މަޑު ހިނގުމެއްގައި ހިނގަމުން ކުރިޔަށް ދިޔައެވެ. ގެ ހުންނަނީ، ބަނދަރަށްވުރެ ތަންކޮޅެއް ދުރުގައި ކަމަށްވީތީ، ގެއާއި ހަމައަށް ދެވެން ވާއިރަށް ލައްކަ ވާހަކަ ދެއްކޭނެކަން ސާއިދުއަށްވެސް އެނގެއެވެ. ”އަހަރެންނަށް ސާރާގެ މަންމަ ސަޢީދާދެކެ ލޯބިވެވުނީ މިހާރުގެ ގޮތަށް ބުނާނަމަ، ފުރަތަމަ ނަޒަރުންނޭވެސް ބުނެވިދާނެ. ބައްޕަމެންގެ ޒަމާނުގަ މަދުރަސީ ދަޢުރު ފެށެނީ ތަންކޮޅެއް ޢުމުރު މައްޗަށް ދާފަހުން. އެހެންވީމަ ސަޢީދާ މިރަށަށް ކިޔަވަން އައި އިރުވެސް އޭނާގެ ޢުމުރުން ފަނަރަ ވަރަކަށް އަހަރު ވެއްޖެ. އަހަރެންގެ ޢުމުރުންވެސް ވާނީ އެހާކަށްވަރު. ސަޢީދާ އެންމެ ފުރަތަމަ އައީވެސް ގްރޭޑް ހަތަކަށް. އަހަރެން އިންނަ ކްލާހަށް އައީ.“ ބައްޕަގެ ވާހަކަތައް ވަރަށް ޝައުޤުވެރިކަމާއިއެކު އަޑުއަހަމުން، ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއިއެކު މަޑު ހިނގުމެއްގައި ހިނގާލާފައި ބޮޑުމަގުން ކުރިޔަށް ދިޔައެވެ. ”ބައްޕަ ސާރާގެ މަންމަދެކެ ލޯބިވީ ފުރަތަމަ ނަޒަރުން ކަމެއް ބައްޕައަށް ފާހަގަވީ ކިހިނެއް؟ އެހެން ފާހަގަކުރަން އެނގެނީ ކިހިނެއް؟“ ޙަސަން ވަޙީދު މަޑުމަޑުން ހީލިއެވެ. ”ދަރިފުޅާ، އެންމެ ފުރަތަމަ ސަޢީދާ ފެނުމާއެކުވެސް އަހަރެންގެ ކަޅި އޭނާއަށް ހުއްޓުނު. ދެންވެސް ހުރިހާ ވަޤުތަކު ބައްޕަޔަށް ބަލަމުން ގެންދެވުނީ އޭނާއަށް.“ ސާއިދުގެ ބައްޕަ ދައްކަމުން ގެންދިޔަ ވާހަކަ ވަރަށް ސަމާލުކަން ދީގެން އަޑުއަހަމުން ގެންދިޔައެވެ. ”ދެން ސާރާގެ މަންމަ އެކަމާ އެއްވެސް އެއްޗެކޭ ބުނިތަ؟ ނޫނީ ރުޅިއައިތަ؟“ ސާއިދު ކުރި ސުވާލުގެ ޖަވާބުގައި ބައްޕަ ހީލާފައި އޭނާގެ ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔައެވެ. ”އެކަހަލަ އެއްވެސް ކަމެއް އޭރަކު ފާހަގައެއް ނުވޭ. ވެދާނެ ސަޢީދާއަށް އެކަހަލަ އެއްވެސް ކަމެއް ބައްޕަގެ ފަރާތުން ފާހަގަ ނުވީކަމަށްވެސް. އެކަމަކު ބައްޕަގެ ގާތް ރައްޓެހިންނަށް އެކަން ފާހަގަވެގެން ބައްޕަޔާ ދިމާކުރަންފެށި.“ އެހާ ހިސާބަށް ވާހަކަ ދިޔުމުން ބައްޕަ ކުއްލިޔަކަށް ހުއްޓުނެވެ. އަދި ސާއިދުއާއި ދިމާއަށް އެނބުރިލިއެވެ. ”ބައްޕަ ކީއްވެ ތި ހުއްޓުނީ؟ ”ބަލަ ދަރިފުޅާ، އަހަރުމެންނަށް މިތިބީ ގެޔާ ހަމަޔަށް އާދެވިފައެއްނު.“ އެވަޤުތު ސާއިދު އެނބުރިލާފައި ގެއާއި ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. ”ހާދަ ދެރައޭ. ބައްޕަގެ ވާހަކަ އެންމެ އަޑުއަހާ ހިސާބަށް ދިޔައިމަވިއްޔަ ގެޔާ ހަމަޔަށްވެސް މި އާދެވުނީ.“ ކަރު އެލުވާލާފައި ސާއިދު ބުންޏެވެ. ”އާން. މިހާރު ދެން މާބޮޑަށް ލަސްވެސް ވެއްޖެ. އެއޮއް ބާރަ ޖަހަނީ. އަހަރުމެން ދެބަފައިން ގޭގަ ނެތްކަން މަންމައަށް އެގިއްޖެއްޔާ އެ ޖެހުނީ ކަންތަކާ.“ ސަމާސާ ރާގަކަށް ހަސަން ވަހީދު ބުނެލިއެވެ. ސާއިދުވެސް އެކަމަށް އެއްބަސް ވިއެވެ. ”ދެން އެހެންވިއްޔާ މީގެ އަނެއްބައި އަޑު އިއްވާނީ ކޮން ދުވަހަކުން. އަހަރެން ރިސޯޓަށް ގޮއްސަ ބައްޕަޔަށް ގުޅާލިޔަސް އެންމެ ރަނގަޅުތަ؟ އެހެންނޫނީ ހިނގާ ގޭތެރޭގަ ޖޯލިފަތީގަ މަޑުކޮށްލަން.“ ބައްޕަގެ ލޯބީގެ ފަސާނާ އަޑުއަހާލަން، ސާއިދު ހުރީ އެހާވެސް ކެތްމަދުވެފައެވެ. ”އާން ތީ ރަނގަޅު ގޮތެއް.“
ޙަސަން ވަހީދު އެހެން ބުނުމާއިއެކު، ގޭގެ ދޮރު ހުޅުވާލާފައި ގޯތިތެރޭގައި ހުރި ޖޯލިފަތީގައި އިށީންދެލިއެވެ. ސާއިދުވެސް ޖެހިގެން އިން ޖޯލީގައި އިށީނެވެ. ”ކޮބާ ދެން ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދަންވީނު ދޯ؟ ދެން ކިހިނެއްތަވީ؟“ ވަރަށް ޝައުޤުވެރިކަމާއިއެކު، ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއި ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ”ސަޢީދާ ފެނުނު ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެންވެސް ބައްޕަގެ ހިތާ ސިކުނޑީގަ އޮންނަނީ އެ ޚިޔާލު. ވަރަށް އުނދަގޫވެސްވި. އެކަމަކު ދަރިފުޅަށްވެސް އެނގޭނެ ބައްޕަޔަކީ ކަމަކަށް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ މަޑުން ހުންނަ މީހެއް ނޫންކަން.“ ސާއިދު ހީލާފައި އެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ބޯޖަހާލިއެވެ. ”ދެން ބައްޕަ ކުރިކަމަކީ ސަޢީދާ ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް މިސްކިތު ވަޅުދޮށަށް ފެންބަލައި ދާގަޑިޔަށް ގޮސް މިސްކިތު ފާރުމަތީގަ އިނީ.“ ”ސުބުޙާނަﷲ، ބައްޕަ ބިރެއްވެސް ނުގަނޭތަ؟“ ވަރަށް ކަންބޮޑުވެފައި ސާއިދު ސުވާލު ކޮށްލިއެވެ. ”އާން އޭރުގަ ބިރުގެ ކަންފުޅެއްވެސް ނެތް. ދެން ބައްޕައަށް ސަޢީދާ ދުރުން އަންނަތަން ހަމަ ފެނުމާއެކީ ދުވެފައި ކަހަލަ ގޮތަކަށް އޭނަ ކައިރިޔަށް ދިޔައީ، ބައްޕަޔަކަށް ނޭންގެ ކޮންކަހަލަ ފޯރިއެއް ކަމެއް އޭރުގަ އަރާފަ ހުރީކީވެސް.“ ހީލާފައި ޙަސަން ވަޙީދު ބުނެލިއެވެ. ”އާން ބައްޕަ ހަމަ އަސްލުވެސް ވަރަށް ބިރުކުޑަ. ދެން ކިހިނެއްތަވީ.؟ ސާރާގެ މަންމަ ރުޅިއެއް ނާދޭތަ؟“ ”އާން، ސަޢީދާ ރުޅިއެއް ނާދޭ. އެއާއި ޚިލާފަށް ބައްޕަގެ ހުށައެޅުމަށް ސަޢީދާ އެއްބަސްވި.“ ޙަސަން ވަޙީދު އެހެން ބުނުމާއިއެކު ސާއިދު އިން ޖޯލިފަތިން ފުންމައިގެން ކޮޅަށް ތެދުވިއެވެ. އަދި ހައިރާނުން ފުރިގެންވާ ނަޒަރަކުން އޭނާގެ ބައްޕައާއި ދިމާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. ”ދަރިފުޅު ކީއްވެ ބައްޕަޔާ ދިމާއަށް ތި ބަލަނީ؟ ބައްޕަ މިބުނީ ހަމަ ކަންހިނގާ ދިޔަގޮތުގެ ވާހަކައޭ.“ ވެފައި ހުރި ހައިރާންކަމާއިއެކީ ސާއިދު އަނެއްކާވެސް އޭނާގެ ބައްޕައާއި ސުވާލު ކުރަން ފެށިއެވެ. ”ތީ އެކަމަކު ހާދަ ޤަބޫލުކުރަން އުނދަގޫ ވާހަކައެކޭ.“ އެވަޤުތު ޙަސަން ވަޙީދު، ސާއިދުގެ އަތުގައި މަޑުމަޑުން ހިފާލާފައި އިށީނުމަށް އިޝާރާތް ކޮށްލިއެވެ. ”އާން. ބައްޕަޔަށް އެނގޭ މިބުނި އެއްޗެއް ޤަބޫލުކުރަން ދަރިފުޅަށް އުދަގޫ ވާނެކަން. އެއީ ސާރާގެ ފަރާތުން ފެންނަނީ އޭގެ އިދިކޮޅަށް ވިއްޔަ ދޯ.“ ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއި ދިމާއަށް ހަށިގަނޑު އަނބުރާލަމުން ބައްޕަގެ ވާހަކައަށް އެއްބަސް ވެލިއެވެ. ”ތިވާހަކައޭ މި ބުނަނީ. ބުނެއުޅޭނު ބޮޑު ސޯބު އެނބުރޭ ގޮތަކަށޭ ކުޑަ ސޯބުވެސް އެނބުރޭނީ. އެކަމަކު މިތާނގަ ދެސޯބު މުޅިން ތަފާތެއްނު.؟ ސާއިދުގެ އަތް ދެއަތަށް ފޮޅުވާލާފައި ބުނެލިއެވެ. އެވަޤުތު ޙަސަން ވަޙީދު ކައިރިޔަށް އައީ އަމަށަކު ހިންޏެއް ނޫނެވެ. ބައްޕަގެ ހިނިގަނޑުގެ އަޑު ބާރުވުމުން، ސާއިދު ކަންބޮޑުވާގޮތް ވިއެވެ. އެހެނީ އެވަޤުތު އޭނާގެ މަންމައަށް ނިދިން ހޭލެވިގެން އެމީހުން ކައިރިޔަށް އައުން އެއީ ސާއިދު ބޭނުންވާ ގޮތެއް ނޫނެވެ. ”ބައްޕާ، ތަންކޮޅެއް މަޑުން.“ ވައި އަޑުން ސާއިދު ބުނެލިއެވެ. ޙަސަން ވަޙީދުވެސް އެކަމަށް ސަމާލުކަން ދެމުން އޭނާގެ އަނގަމަތީގައި އަތްއަޅާލިއެވެ. ދެބަފައިން ވާހަކަ ދައްކަމުން ގެންދިޔައީ ގާތް ރަޙުމަތްތެރިންގެ ވައްޓަފާޅިއަށެވެ. ”އާން ދިރުފުޅު ތިބުނީ ހަމަ ރަނގަޅަށް. އެއީ ދެމައިން ކަމަށްވިޔަސް، އަސްލު ދެމައިންގެ މިޒާޖު ވަރަށް ތަފާތު. ސަޢީދާއަކީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރި މިޒާޖެއްގެ ހިތްހެޔޮ އަންހެނެއް.“ އެކަމަށް އެއްބަސްވުމުގެ ގޮތުން ސާއިދު މަޑުމަޑުން ބޯ ޖަހާލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް އިތުރު ސުވާލެއް ކުރާކަށް ސާއިދު ގަސްތެއް ނުކުރެއެވެ. އެހެނީ ބައްޕަގެ ވާހަކައަށް އިތުރު ހުރަހެއް އަޅާކަށް ސާއިދު ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ހަމަހިމޭންކަމުގެ ކުޑަ ވަޤުތުކޮޅަކަށްފަހު، ހަސަން ވަޙީދު އަނެއްކާވެސް އޭނާގެ ވާހަކައާއިގެން ކުރިޔަށް ދިޔައެވެ. ”ކޮންމެއަކަސް އޭގެފަހުން ކޮންމެ ދުވަހަކު ކަހަލަ ގޮތަކަށް އަހަރުމެން ބައްދަލުކޮށް ވާހަކަ ދައްކަމުން ގެންދިޔައިން. ކިޔެވުން ނިންމާލާފަ މިރަށުން ނުގޮސް މަޑުކުރަން ބޭނުންވާ ވާހަކަވެސް ސަޢީދާ ބައްޕަ ކައިރީގަ ބުނި. އެކަމަކު ކިޔެވުން ނިމިގެން ދެމީހުން އެކުގަ ދިރިއުޅުމެއް ފަށަން ދެކެމުން އައި ހުވަފެން ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގަ ވިއްސި ވިހާލިވެގެން ދިޔައީ.“ ޙަސަން ވަޙީދުގެ ވާހަކަ އެހާ ހިސާބަށް ދިޔައިރު އޭނާއަށް އިނދެވުނީ އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ. ”ބައްޕާ! ދެމީހުން އެކަކު އަނެކަކު ދެކެ ލޯބިވެ، ގުޅުން ބަދަހިވެފަ އޮތްއިރު ކީއްވެގެން އެކުގަ ދިރިއުޅުމެއް ނުފެށުނީ؟“ ސާއިދުގެ ސުވާލަށް އޭނާގެ ބައްޕަ ޖަވާބުދިނީ، ޅެން ބައިތަކުންނެވެ. ”ނެތްކަމެއް ތަޤުދީރުގާ ވާކަށް ނުވެސް އޮންނާނެޔޭ، އެއްކަމެއްވެސް ނުހިނގައޭ ތަދުބީރު ކުރެހި ޕްލޭނަކުން.“ ސާއިދުގެ ބައްޕަ ކިޔަމުންދިޔަ ޅެންބައިތު ކިޔާ ނިމުނުއިރު، ސާއިދުގެ ލޮލުންވެސް ކަރުނަ ހިލިލިއެވެ. އެވަޤުތު އަސަރާއިއެކު ސާއިދު އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. އަޑުގައިވެސް ހުރީ މަޑުމައިތިރި ކަމެވެ. ”އަސްލު ކިހިނެއްތަވީ؟“ ”ސަޢީދާގެ ތަޢުލީމީ ޙަޔާތް ނިމުނުއިރު، އޭނަ ހުރި ގޭގެ ބޮޑުމީހާ، މިބުނީ ސާރާގެ ކާފަޔާ ސަޢީދާގެ ބައްޕަޔާ ގުޅިގެން ސާރާގެ ބައްޕަޔާ ކައިވެނި ކުރުވަން ހުރިހާ ކަމެއް ހަމަޖައްސާފަ އޮތީ. އެކަމާ އިދިކޮޅު ހަދާނެ ހިތްވަރެއް ސަޢީދާގެ ކިބަޔަކުވެސް ނެތް. ސަބަބަކީ ބައްޕަމިއީ އާދައިގެ މަސްވެރި ޢާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ނިކަމެއްޗެއްގެ ދަރިޔަކަށްވުން. އެޒަމާނަކީ ފަންތިޔާ ގިންތިއަށް ބަލައިގެން ދަރިންގެ ކައިވެނީގެ ކަންކަން ހަމަޖައްސާ ޒަމާނެއް. އަންހެން ކުއްޖާޔަކަށް އެކަމާ އިދިކޮޅު ހެދުމުގެ އިޚްތިޔާރެއްވެސް ނޯންނާނެ.“
ޙަސަން ވަޙީދުގެ ވާހަކަ އެހާ ހިސާބަށް ދިޔުމުން ސާއިދުގެ މޫނުމައްޗަށް ވެރިވީ މާޔޫސްކަމެކެވެ. އެއީ އޭނާގެ ބައްޕަގެ ޙާލަތަށް ހަމްދަރުދީ ވެވުނީ ކަމެއް ނުވަތަ އޭނާގެ އަމިއްލަ ޙާލަތާއިމެދު ވިސްނާލެވުނީ ކަމެއް ޚުދު ސާއިދުއަކަށްވެސް ނޭންގުނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ސާއިދުއަށް ވިސްނެން ފެށުނީ މުޅިން ތަފާތު ވިސްނުމަކުންނެވެ. އެހެނީ، ދެމީހެއްގެ ހިތުގައި އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކާ އެއް ޖަޒުބާތެއް އުފެދޭކަމަށް ވާނަމަ، ދަރަޖައިގެ ތަފާތަކީ މައްސަލައަކަށްވާން ނުޖެހޭނެކަމެވެ. އެކުގައި ދިރިއުޅެން ތިބީ އެ ދެފަރުދުންނެވެ. އެހެންކަމަށް ވާނަމަ، ދިރިއުޅުމުގެ ޙާލަތާއި ޙާލާތާއިވެސް ކުރިމަތިލާނީ ދެމީހުން އެކުގައެވެ. އެދެމެދަށް އެހެން ބައެއްގެ ރުހުމާއި ނުރުހުން ޝާމިލުކުރަން ނުޖެހޭނެކަމެވެ. އެފަދަ ވިސްނުމެއްގެ ތެރެއަށް ގެއްލިފައި އިރުކޮޅެއް ވަންދެން ސާއިދު އިނެވެ. ޙަސަން ވަހީދު ކުއްލިޔަކަށް އޭނާގެ ކޮނޑުމަތީގައި މަޑުމަޑުން އަތްއަޅާލުމުން، ސިއްސައިގެން ގޮސް ތެޅިގަތެވެ. ”ބައްޕަޔަށް އެނގޭ ދަރިފުޅު މިހާރު ތިވިސްނާ ކަމެއް. ޙަޤީޤަތުގަ ބައްޕަ މިރޭ ދަރިފުޅާ މިވާހަކަ ދައްކަން ގަސްތުކުރީވެސް ދަރިފުޅަށް އެއްޗެއް ވިސްނައިދޭން ބޭނުންވެގެން.“ ބައްޕަ އެހެން ބުނުމުން ސާއިދުއަށް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހައިރާންކަމެއް ލިބުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެހެން އެއްވެސް ކަމަކަށްވުރެ ބޮޑަށް ސާއިދު އަދިވެސް ބަލަން ބޭނުންވެފައި އެއިނީ އޭނާގެ ބައްޕައާއި ސާރާގެ މަންމަ ވަކިވި ގޮތެވެ. ދެމީހުންވެސް އެކަކު އަނެކަކަށް ރުހިގެން އުޅުނު ބަދަހިވި ގުޅުމަކުން ދުރަށްދާން ޖެހުނީ ކީއްވެގެންތޯ ސާއިދު ބަލަން ބޭނުންވިއެވެ. ”އެންމެ ރަނގަޅު. އެކަމަކު އޭގެ ކުރިން ކިޔާލަދީބަލަ ބައްޕަޔާ ސާރާގެ މަންމަވަކިވާން ޖެހުނީ ކީއްވެގެން ކަމާ ވަކިވިގޮތް. އަހަރެން ވަރަށް ބޭނުން އެކަން އެނގެން.“ ޙަސަން ވަހީދު ލުއިލުއި ގޮތަކަށް ހީލަމުން މަޑުމަޑުން އިސްދަށަށް ޖަހާލިއެވެ. ”ބައްޕަ މިއަދު މިވާހަކަ މިދައްކަނީ ޒަމާންތަކަކަށްފަހު. މިއީ ބައްޕަޔަށް ދައްކާކަށް އެހާ ފަސޭހަ ވާހަކަތަކެއްވެސް ނޫން. އެކަމަކު.. “ އެހާ ހިސާބަށް ބުނެލުމާއިއެކު، ޙަސަން ވަޙީދު އަނެއްކާވެސް އިސްދަށަށް ޖަހާލިއެވެ. ހިން ދިރުވާލުމާއި އެކުގައެވެ. އެއަށްފަހު އަނެއްކާވެސް ހިތްވަރު ކޮށްލާފައި، އޭނާގެ ވާހަކައާއިގެން ކުރިޔަށް ދިޔައެވެ. ”ބައްޕަޔާ ސައީދާގެ ލޯބީގެ ފަސާނާ އެނގޭނެ މާގިނަ މީހުންނެއްވެސް ނުތިބޭނެ. އެނގޭ މީހަކުވެސް ބެލީ އެކަން ވިހާވެސް ބޮޑަކަށް ސިއްރު ކުރެވޭތޯ. އާން. ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް އަޑުތަކެއް ފެތުރިގެން ދިޔަ. އެކަމަކު ސާރާގެ ކާފަމެން އެކި ގޮތްގޮތުން އެއީ ދޮގެއްކަން އެންމެންނަށްވެސް ސާބިތު ކޮށްދިން. އެއީ ފޯރުންތެރި، ޤަދަރުވެރިން ވީމަ އެމީހުން ދައްކާ ވާހަކަތާ އެންމެންވެސް ޤަބޫލު ކުރާނީ ދޯ.“ ޙަސަން ވަޙީދުގެ ވާހަކަ ކަނުލާ އަޑުއަހަން އިން ސާއިދު މަޑުމަޑުން ބޯ ޖަހާލިއެވެ. ”އަހަރުމެން ދެމީހުންގެ ވާހަކަ ތުންތުންމަތިން ދެކެވެން ފެށީމަ، ސައީދާ ގެއިން ނިކުތަނުދީ ކޮޓަރީގަ ބަންދުކޮށްގެންވެސް އެމީހުން ގެންގުޅުނު. އެއީ އޭނަގެ ބައްޕަގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން އެމީހުން ކުރިކަމެއް. ސާރާގެ ބައްޕަ، މުޙައްމަދު ޝަރީފަކީ އަހަރުމެންނަށްވުރެ ހައެއްކަ އަހަރު އުމުރުންވެސް ދޮށީ މީހެއް. އެހާތަނަށް ޖެހެންދެން އޭނާއާއި ދޭތެރޭގަ ސައީދާ ދެކެމުން އައީވެސް ބޭބެއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން. އެކަމަކު، އޭނަގެ ހިތުގަ އޮތީ ކޮންކަހަލަ ނިޔަތެއް ކަމެއް ސަޢީދާއަކަށް ރެޔަކާވެސް ނުލާ.“ އެވަޤުތު ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއި ސުވާލެއް ކޮށްލިއެވެ. ”ސާރާގެ މަންމަ ނުބުނޭތަ ޝަރީފްބެ ކައިރިޔަކު އެހެންނެއް؟“ ސާއިދުގެ އެސުވާލަށް ޙަސަން ވަޙީދު ޖަވާބުދިނީ، ޒާތަކަށް މަލާމާތުގެ ރާގަކަށެވެ. ”ނުބުނެ ހުންނާނެހެން ހީވޭތަ؟ އެކަމަކު އެއީ ރަށުގެ އަރާހުރި ފަހުލަވާނެއް. އޭނާގެ ފަންވަރާއި ފައިސާއިން ހުރިހާ ކަމަކަށްވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވަމުން ގެންދިޔަ މީހެއް. ގޮތަކަށް ބުނަންޏާ ސާރާގެ ކިބައިގަ އެހުންނަނީ އޭނަގެ ބައްޕަގެ ފަރާތުން ވާރުތަވެފަ ހުރި ބޮޑާ ކަމެކޭ ބުނެވިދާނެ.“ ”މީ ދޯ މިވާގޮތަކީ. ކުޑަ ސޯބާ، ބޮޑު ސޯބު އެއްގޮތް މިވީ މިތަނުން ދޯ.“ ސާއިދު ހީލާފައި، ވަރަށް ވަރުގަދައަށް ބޯޖަހާލަމުން ބުނެލިއެވެ. ”އާން. ސަޢީދާ ކުރަމުން ދިޔަ އާދޭހަށް ބީރުކަންފަތް ދިނުމާއެކީ ނިންމާލީކީ ނޫން. ބައްޕަގެ ގައިގަ ތަޅައިގަންނަން މީހުންވެސް ފޮނުވި. ބައްޕައަށް ވަރަށް އަނިޔާވެސް ކުރި.“ ސާއިދު ގާތަށް ރުޅި އާދެވޭ ގޮތްވިއެވެ. އަދި ދަތްކުނޑި ވިކާލާފައި ސާރާގެ ބައްޕަ މުޙަންމަދު ޝަރީފަށް ބަދުބަސް ބުނަމުން ގެންދިޔައެވެ. ”ދަރިފުޅާ، މީހަކު އޭނާގެ ބޮޑާކަމުގަ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ކަންތައް ކުރިޔަސް އަހަރުމެންނަކަށް އެދަރަޖަޔަށް ވެއްޓޭކަށް ނުޖެހޭނެ. އެހެން ނޫނަސް މިހާރު އެއީ މާޒީ. ދެން އެކަމާ ރުޅިގަދަ ކުރާނެކަމެއް ނެތް.“ ސާއިދު މަޑުމަޑުން އިސްދަށަށް ޖަހާލިއެވެ. އޭނާގެ ބައްޕަގެ ކިބައިން މަޢާފަށް އެދެމުންނެވެ. ”ދެން ކިހިނެއްތަވީ ބައްޕާ؟ ކިހިނެއް ވެގެން ބައްޕަ ގައިގަ ތަޅައިގަންނަން ޖެހުނީ؟“ ”އަސްލު ވީގޮތަކީ، އެއްދުވަހު ސަޢީދާ އަހަރެން ކައިރިޔަށް އައީ ދެން އެގެއަކަށް ނުދާނަމޭ ކިޔާފަ. އޭނަގެ ބައްޕަވެސް އޭނަ އެމީހުންގެ ރަށަށް ގެންދާކަށް ގަސްތެއް ނުކުރި. އެކަމާ ހަދާނެގޮތެއް ނޭންގިގެން ބައްޕަ ކައިރިޔަށް އައީ. ބައްޕަ ކުރިކަމަކީ ސަޢީދާ ގޮވައިގެން ގޮސް ވަނީ ވަލުތެރެއަށް. އެދުވަހު ހަތަރުދަމު ދެމީހުން ތިބީ ވަލުތެރޭގަ. ބައްޕަވެސް ބޭނުންވީ ސައީދާ އެމީހުންނަށް ފޮރުވައިގެން ގެންގުޅެން. އެކަމަކު އެއީ ދެން ވާނެކަމެއް ނޫންތާ ދޯ. ދެން މުޙަންމަދު ޝަރީފު އަހަރުމެން ހޯދަމުން އެތަންމިތާ ހިނގަނިކޮން އެނގުނީ ވަލުގަ ތިބިކަން. އެހެންވެ އޭނަގެ އެކުވެރިން ފޮނުވީ ބައްޕަ ގައިގަ ތަޅައިގަންނަން. އެދުވަހު ސަޢީދާ ގެންގޮސް ބަންދުކުރީ.“ ސާއިދު ހައިރާންވެ އިނދެ އަނެއްކާވެސް ސުވާލު ކުރިއެވެ. ”ދެން ބައްޕަ ސަލާމަތްވީ ކިހިނެއް؟“ ޙަސަން ވަޙީދު މައްޗާއި ދިމާއަށް އަތް އުފުލާލަމުން އޭނާގެ ވާހަކަ ކުރިޔަށް ގެންދިޔައެވެ. ”ﷲ ގެ ހެޔޮ ރަޙުމަތްފުޅުން. ކޮންމެ މީހަކުވެސް ފަސްގަނޑު ދަށަށްދާނީ އެމީހަކަށް ކަނޑައެޅިފައޮތް ވަޤުތު ހަމަވުމުންތާ ދޯ. އެހެންވީމަ ސަލާމަތްވާނެ މަގުވެސް ދެއްކެވީ. އަސްލު ސާއިދުގެ މަންމަ މަރިޔަމްފުޅަކީ ބައްޕަ ވަރަށް ކުޑައިރުއްސުރެވެސް އެކުގަ އުޅެ ބޮޑުވި ވަރަށް ގާތް ރަޙުމަތްތެރިއެއް. ބައްޕަޔާ ސަޢީދާގެ ގުޅުން ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމުގަ އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއްވެސް ދެމުން ގެންދިޔައީ އޭނަ. އެގޮތުން ބައްޕަމެން ވަލުގަ ވީކަންވެސް އެނގޭނެތާ ދޯ. ދެން އެދުވަހު މުހަންމަދު ޝަރީފް، ސަޢީދާ ގޮވައިގެން ދަނިކޮށް މަރިޔަމްފުޅަށް ފެނުނީ. ހަމަ އެވަޤުތު ބައްޕަ ކޮބައިތޯ ބަލަން އޭނަ އައީ. ބައްޕަ އޮތްގޮތް ފެނިފަ ދުވެފަގޮސް މީހުން ގޮވައިގެން އައިސް ގެއަށް ގެންދިޔައީ. ބައްޕަ ހަމަޔަކަށް އަޅުވަންވެސް ސާއިދުގެ މަންމަ ވަރަށް އެހީތެރިވެދިން.“ ސާއިދުއަށް ހީވީ އޭނާގެ ކުރިމަތިން ފިލްމެއް ފެންނަމުން ދިޔަހެންނެވެ. ”ބައްޕަޔަށް ވާނެގޮތް އަހަރެންނަށް ފެންނަ ކަހަލަ. ދެން އެހެންވިއްޔާ ކޮންއިރަކު ސާރާގެ މަންމަޔާ ބައްޕަ ކައިވެނި ކުރީ؟“ ސާއިދު ސުވާލު ކޮށްލިއެވެ. ”އޭގެފަހުން މާގިނަދުވަހެއް ނުވޭ. ބައްޕަޔަކަށް އެކަން ހުއްޓުވާކަށް ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނެތް. ބައްޕަގެ މައިންބަފައިންވެސް ނަސޭހަތް ދެމުން ގެންދިޔައީ އެކަމުން ދުރުހެލި ވެގެން ހުންނަން. އޭރުވެސް މަރިޔަމްފުޅުގެ އެހީތެރިކަން ވަރަށް ފުރިހަމަޔަށް ބައްޕައަށް ލިބުނު.
މަރިޔަމްފުޅުގެ މައިންބަފައިންވެސް ބައްޕަޔާ މަރިޔަމްފުޅު ގުޅުމަށް އެދެމުން ގެންދިޔަ. އެކަމަކު ބައްޕަޔަކަށް އިތުރު އެއްވެސް މީހަކު ޚިޔާލަކަށްވެސް ނުގެނެވޭ. މަރިޔަމްފުޅުގެ ހިތުގަ ބައްޕަޔާމެދު އޮތީ ކޮންކަހަލަ ވިސްނުމެއް ކަމެއްވެސް އޭރަކު ނޭންގެ. އެކަމަކު ބައްޕަ އެހިތާމައިން އަރައިގަތުމުގަ މަރިޔަމްފުޅުގެ އެހީތެރިކަން ވަރަށްބޮޑު.“ ސާއިދު އޭނާގެ މަންމައާއިމެދު ފަޚުރުވެރި ވިއެވެ. އެވަޤުތު އުފާވެރިކަމުގެ ހިނިތުންވުމެއް އޭނާގެ މޫނުމައްޗަށް ވެރިވެގެން ދިޔައެވެ. ”ދެން އެހެންވިއްޔާ މަންމަޔާ ބައްޕަ ކައިވެނިކުރީ ކޮންއިރަކު؟“ ޙަސަން ވަޙީދު މަޑުމަޑުން ސާއިދުއާއި ދިމާއަށް ބަލައިލަމުން އޭނާގެ ވާހަކަ އަނެއްކާވެސް ކުރިޔަށް ގެންދިޔައެވެ. ”ސަޢީދާޔާ މުހަންމަދު ޝަރީފްގެ ކައިވެންޏަށް އަހަރެން ވާން އުޅެނިކޮށް އަހަރުމެން ކައިވެނި ކުރީ. އެދެމީހުން ކައިވެނި ކުރިފަހުންވެސް އެއްދުވަހު ސަޢީދާ ބައްޕަޔާ ބައްދަލުކުރި. އޭރު އަދި ބައްޕަ މަރިޔަމްފުޅަކާ ކައިވެންޏެއް ނުކުރަން.“ ވަރަށް ހައިރާނުން ފުރިގެންވާ ނަޒަރަކުން ސާއިދު އޭނާގެ ބައްޕައާއި ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. ”އެ ކީއްކުރަން ސާރާގެ މަންމަ، ބައްޕަ ކައިރިޔަށް އައީ؟“ ދެބުމަ ގޮށްޖަހާލަމުން ސާއިދު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ”މުޙަންމަދު ޝަރީފް ކައިރިން ދުރަށްދާން ބޭނުންވާ ވާހަކަ ބުނާށޭ ބުނީ. އަދި އޭނާގެ ހަރުކަށި މިޒާޖާ ކަންތައް ބޮޑުކަމުން އެކުގަ އުޅެން އުނދަގޫ ވާހަކަވެސް ބުނި. އެދުވަހު ސަޢީދާ އަނބުރާ ފޮނުވާލީ، ވަރަށް ނަސޭހަތް ދީފަ. ރަނގަޅަށް އެކުގަ ދިރިއުޅެންވެސް ނަސޭހަތްތެރިވިން. ކައިވެންޏާ ވަރިޔަކީ ކުޅިވަރެއް ނޫން. ކެތްތެރި ކަމާއެކީ ދުޢާކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމަށްވެސް ނަސޭހަތްތެރިވިން. އެދުވަހު ސަޢީދަ ބައްޕަޔާ ދުރަށް ދިޔައީ ދެން ދުވަހަކުވެސް ބައްޕަ ކައިރިޔަށް އާދޭސްކުރަން ނާންނާނަން ކަމަށް ބުނެފަ.“ ”ސާރާގެ މަންމަ، ބައްޕަދެކެ ރުޅި އައީތަ؟“ ސާއިދުގެ އެސުވާލަށްވެސް ހަސަން ވަޙީދު ޖަވާބުދިނީ، ހިނިތުންވުމަކާއި އެކުގައެވެ. ”ފާޑަކަށް މާޔޫސްވީ ކަންނޭންގެ. އެކަމަކު ދެމަފިރިއެއް ދެމެދަށް ވަދެގެން އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން ހަލާކު ކޮށްލާ މެދުވެރިޔަކަށް ވާން ބައްޕަ ބޭނުންނުވީ. އޭގެ ދުވަސްތަކެއް ފަހުން ބައްޕަވެސް ދަރިފުޅުގެ މަންމަޔާ ކައިވެނިކުރީ. އޭރުވެސް އަހަރުމެން ދެމީހުންނަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ހެޔޮއެދޭ ދެ ރަޙުމަތްތެރިން. އެކަކަކު އަނެކަކަށް އިޙުތިރާމް ކުރަން. އެކުގަ އުޅޭތާ ގިނަދުވަސް ވީމަ ކުލުނުވެސް އުފެދޭނެތާ ދޯ.“ ހީލާފައި ޙަސަން ވަޙީދު ބުނެލިއެވެ. ”މާނައަކީ ބައްޕަ. މަންމަދެކެ ލޯތްބެއް ނުވެޔޭތަ؟“ މިފަހަރުގެ ސުވާލު ސާއިދު ކުރީ ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ހިތްހަމަނުޖެހި އިނދެގެންނެވެ. އާނއެކެވެ. އެންމެ ތުއްތުއިރުއްސުރެވެސް ސާއިދުއަށް އޭނާގެ މައިންބަފައިންގެ ފަރާތުން ފެންނަނީ ލޯބިވެތި ގުޅުމެކެވެ. އެގުޅުމުގައި އިޙުތިރާމާއި ކުލުނު ހިމެނެއެވެ. އިތުބާރާއި އިޚުލާސްތެރިކަނަވެސް ވެއެވެ. ވީއިރު އެކަކު އަނެކަކުދެކެ ލޯބި ނުވާންވީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ އެގޮތުން ސާއިދު ކުރި ސުވާލުގެ ޖަވާބަށް އޭނާ ހިތްއެދޭފަދަ ޖަވާބެއް ލިބޭނެކަމަށްވެސް އުންމީދު ކުރާނެތާއެވެ. ”ލޯބި ނުވެޔެކޭ ނުބުނާނަން. އެކަމަކު ޙަޤީޤަތަށް ބުނާނަމަ، ސަޢީދާގެ ޚިޔާލު އަދިވެސް ބައްޕަގެ ހިތުން ފިލައިގެން ދިޔަކަމަކަށްވެސް ނުބުނެވޭނެ. އެކަން މަރިޔަމްފުޅަށްވެސް ހަމަ ރަނގަޅަށް އެނގޭނެ.“ ”މަންމައަށް އެކަން އެނގޭއިރު އެކަމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހޮގެން ނޫޅޭތަ؟“ ސާއިދު އޭނާގެ މަންމަގެ އިހުސާސްވެސް ދެނެގަންނަން ބޭނުންވިއެވެ. ”މަރިޔަމްފުޅަކީ އެއަށްވުރެ މާ ވިސްނޭ އަންހެނެއް. އެހުރިހާކަމެއް ހިނގާދިޔައީ އޭނާގެ ކުރިމަތީގަ. ބައްޕަގެ އިހުސާސްތައް އެހެން އެކަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެނގޭނީވެސް މަރިޔަމްފުޅަށް. އެހެންވީމަ އެކަހަލަ އެއްވެސް ކަމަކާ މަރިޔަމްފުޅު ދުވަހަކުވެސް ޗަކުވާއެއް ނުކުރޭ. އެކަމަށްޓަކާ އަހަރެން އަބަދުވެސް މަރިޔަމްފުޅަށް ޝުކުރުވެރިވާނަން.“ މިފަހަރުވެސް ސާއިދު އޭނާގެ މަންމައާއިމެދު ފަޚުރުވެރި ވިއެވެ. ”އަހަރެންގެ މަންމަޔަކީ އަބަދުވެސް ނަންބަރު އެކެއް. އެއްގޮތަކުން ބުނަންޏާ ބައްޕައަށް މަންމަ ލިބުނުކަން އެއީ ބައްޕަގެ ނަޞީބު.“ ހީލާފައި ސާއިދު ބުނެލިއެވެ. ”ތިކަމަކާ ބައްޕަ ދެކޮޅެއް ނުހަދާނަން. ސަޢީދާވެސް އޭނާގެ ދަރިފުޅާއެކު ހަމަޖެހޭ ދިރިއުޅުމެއް އުޅެމުން އެބަ ގެންދޭ. މާޝާﷲ އޭނާގެ ދަރިފުޅު ސާރާއަކީވެސް ފުރާފުރިހަމަ ވެފަހުރި ރީތި ކުއްޖެއް. އެކަމަކު…“ އެހާ ހިސާބަށް ބުނުމާއެކު ޙަސަން ވަޙީދުގެ ވާހަކައަށް ހުއްޓުމެއް އައެވެ. ”އެކަމަކު ކިހިނެއްވީ ބައްޕާ؟“ ހައިރާން ވެފައިއިން ޒާތަކަށް ސާއިދު ސުވާލުކޮށްލިއެވެ. ”އެކަމަކު ސާރާއަކީ ޙަޔާތުގެ ބައިވެރިޔަކަށް ހަދަން އެހާ ކަމުދާ ކުއްޖެއް ކަމަކަށް ބައްޕަޔަކަށް ޤަބޫލެއް ނުކުރެވޭ. އަނެއްކޮޅުން މުޙަންމަދު ޝަރީފް ރުހޭނެފަދަ ކުއްޖަކަށް ސާއިދުއެއްވެސް ނުވާނެ. އެހެންވީމަ އެންމެ ބުއްދިވެރި ގޮތަކީ، ދަރިފުޅު ތިގެންގުޅޭ ޚިޔާލު ވަޤުތު އޮއްވާ ދޫކޮށްލުން.“ އެހެން ބުނެލުމާއިއެކު ޙަސަން ވަޙީދު ތެދުވެގެން ގޮސް ގޭތެރެއަށް ވަނެވެ. ދަމުން މަޑުމަޑުން ސާއިދުގެ ކޮނޑުގާ ލޯބިން ޖަހާވެސް ލިއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޙަސަން ވަޙީދުގެ އެންމެ ފަހު ޖުމުލަ އަޑު އިވުމާއިއެކީ، ސާއިދުގެ ލޮލުން ކަރުނަ ހިލިލިއެވެ. އޭނާގެ ބައްޕަގެ ނަސޭހަތް ޤަބޫލުކުރަން ބޭނުން ނުވާތީއެއް ނޫނެވެ. އެހެނެއްކަމަކު ޢުމުރުގެ އެންމެ ޅަފަތުގައި އުފެދުނު ޖަޒުބާތެއް އެހާ ފަސޭހައިން ފިލައިގެން ދާނީވެސް ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟ އާނއެކެވެ. ސާރާ ޙާޞިލުކުރުމަކީ ސާއިދުއަށް ވުމަށްވުރެ ނުވުމާއި ގާތް ކަމެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެންމެފަހުން ސާރާއާއި ބައްދަލުވި ވަޤުތު ސާރާގެ މޫނުމަތިން ފެނިގެންދިޔަ މަންޒަރުން ސާއިދުއަށް އުންމީދެއް އައުވެފާ އެބައޮތެވެ. އެ އުންމީދުގައި ހުރެ، މަޑުމަޑުން ކުރިޔަށް ދިޔުމަށް ސާއިދު ޢަޒުމު ކަނޑައެޅިތާ އަދި އެއުޅެނީ ސައްވީސް ގަޑިއިރުވެސް ނުވެއެވެ. ވީއިރު ބައްޕަގެ އެދުމަކަށްވިޔަސް އެހާ އަވަހަށް ހަތިޔާރު ބަހައްޓާކަށް އަދި ސާއިދު ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. ބަލި ޤަބޫލުކުރަންވާނީވެސް މަސައްކަތްވެސް ކޮށްފާތާއެވެ. ސާއިދުއަކީ ސުމެއްގެ މީހެއްކަމަށް ސާރާ ޤަބޫލުކުރާކުރުން އެއީ ޙަޤީޤަތެއް ނޫންކަން ސާބިތުކުރަންވެސް މަސައްކަތް ކުރަން ޖެހޭނެތާއެވެ. އެކަހަލަ ވިސްނުމެއްގައި އިންދާ ސާއިދު ސިއްސައިގެން ދިޔައީ ފަތިސްނަމާދު ބަންގީގެ އަޑަށެވެ.
- ނުނިމޭ –






