ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދުވަސް މިއަހަރު ބައްދަލުކުރިއިރު، ރާއްޖޭގެ މީޑިއާގެ ދާއިރާ އޮތީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ”ސުލްހަވެރި މުސްތަގުބަލެއް ބިނާކުރުން“ މި ޝިއާރުގެ ދަށުން ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން މިއަދު ފާހަގަކުރަމުންދާއިރު، ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ހާލަތު ދަށަށް ދިއުމުގެ ސަބަބުން މި ދުވަހުގެ އުފާވެރިކަމަށް ވަނީ ހިޔަނި އެޅިފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ ރޭންކިންގްގައި ރާއްޖެ ފަހަތަށް:
”ރިޕޯޓާސް ވިތައުޓް ބޯޑާސް“ (RSF) އިން އެންމެ ފަހުން އާންމުކުރި ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ އިންޑެކްސްގައި ރާއްޖެ ވަނީ ހަތަރު ދަރަޖަ ފަހަތަށް ޖެހިފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރު 104 ވަނައިގައި އޮތުމަށްފަހު، މިއަހަރު ރާއްޖެ އޮތީ 180 ގައުމުގެ ތެރެއިން 108 ވަނައިގައެވެ. ރާއްޖޭގެ ސްކޯ 52.46 އިން 49.23 އަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، މިއީ ނޫސްވެރިކަމަށް ”ދަތި“ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. މިއީ ސިޔާސީ، ގާނޫނީ އަދި ސަލާމަތީ ގޮތުން ނޫސްވެރިކަމަށް އޮތް ނުރައްކާ ބޮޑުވަމުންދާކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.
އާންމުވެފައިވާ ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު ސިޔާސީ، ގާނޫނީ، ސެކިއުރިޓީ، އަދި އިގުތިސާދީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ ހަލާތު ދަށްކަމަށް ވަޒަންކުރެވެއެވެ.
ދާއިރާތަކުން ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަން އޮތް ހާލަތު:
މިއަދާ ހަމައަށް ރާއްޖޭގެ ނޫސްތަކުގައި ފާޅުކޮށްފައިވާ ޚިޔާލުތަކަށް ބަލާއިރު ނޫސްވެރިންނާއި ނޫސްވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން ކަންބޮޑުވާ މައިގަނޑު ކަންކަމުގެ ތެރެއިން ހަތަރު ކަމެއް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
- މީޑިއާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ބިރު:
ރޭންކިންގައި ރާއްޖެ ދަށަށް ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ބެލެވެނީ މިދިޔަ އަހަރު ފަހުކޮޅު ފާސްކުރި ”މޯލްޑިވްސް މީޑިއާ އެންޑް ބްރޯޑްކާސްޓިންގ ރެގިއުލޭޝަން އެކްޓް“ އެވެ. ގާނޫނީ މި ބަދަލާއެކު މީޑިއާ ރެގިއުލޭޓްކުރާ އިދާރާތައް އެއްކޮށްލުމަކީ ސަރުކާރުގެ ނުފޫޒު ގަދަވެ، ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ބައިނަލްއަގުވާމީ ޖަމްއިއްޔާތަކުން ސިފަކުރެއެވެ.
މިދިޔަ ހަފުތާތަކުގައި މި ނުތަނަވަސްކަން ވަނީ އިތުރަށް ބޮޑުވެފައެވެ. އެގޮތުން އަދަދު ނޫހަށް ފުލުހުން ވަންގޮތާއި އެއާ ގުޅިގެން އުފެދިފައިވާ ކަންބޮޑުވުންތައް ފާހަގަކުރެއެވެ.
- އަދަދު ނޫހުގެ އޮފީސް ބަލައި ފާސްކުރުން:
އޭޕްރީލް 27 ވަނަ ދުވަހު، ފުލުހުން ވަނީ ”އަދަދު“ ނޫހުގެ އޮފީހަށް ވަދެ ހަތަރު ގަޑިއިރުވަންދެން އެ ތަން ބަލައި ފާސްކޮށްފައިވެއެވެ. އެ ނޫހުން އާންމުކުރި ޑޮކިއުމެންޓްރީއަކާ ގުޅިގެން ހިންގި މި ހަރަކާތުގައި، އޮފީހުގައި ހުރި ބައެއް އިލެކްޓްރޯނިކް ސާމާނުތައް ފުލުހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ.
- ސިޔާސީ ކާޓޫންތައް މަނާކުރުން:
ދެހާސް ސައްބީސް ވަނަ އަހަރުގެ ކުރީކޮޅު، އަލަށް އުފެއްދި މީޑިއާ ކޮމިޝަނުން ވަނީ މަގުބޫލު ބައެއް ސިޔާސީ ކާޓޫންތައް އާންމުކުރުން ހުއްޓުވާފައެވެ. އެ ކޮމިޝަނުން މި ފިޔަވަޅު އެޅީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފުވާ ކަމަށް ބުނެ ކަމަށްވީ ނަމަވެސް، މިއީ ފަންނުވެރިކަމާއި ހިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް އެޅި ހުރަހެއް ކަމަށް ދެކޭ މީހުންވެސް ގިނައެވެ.
- މުޒާހަރާތައް ދެއްކުން ހުއްޓުވުން:
ސިޔާސީ ހަރަކާތްތަކާއި މުޒާހަރާތައް ވަގުތުން ދެއްކުމަށް (ލައިވް ކަވަރޭޖް) ވަނީ ގިނަ ހުރަސްތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ޓެކްނިކަލް ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ހުރަސްތަކުގެ އިތުރުން، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ލައިވް ބްރޯޑްކާސްޓް ހުއްޓާލުމަށް ސީދާ އަމުރުތައް ވެސް އަންނަނީ ލިބެމުންނެވެ. މިއީ ވަގުތުން މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް ރައްޔިތުންނަށް ލިބިފައިވާ ހައްގަށް އޮތް ހުރަހެކެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ދެއްވި ޔަގީންކަން:
ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްވި ޚިޠާބުގައި ވަނީ ނޫސްވެރިކަމަށް ޔަގީންކަން ދެއްވައިފައެވެ. ޚިޠާބުގައި އެ މަނިކުފާނު ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ”ދިވެހި ނޫސްވެރިންނަށް ހުރިހާ ގޮތަކުން ފަހި ރައްކާތެރި މާހައުލެއް ތަނަވަސްކޮށްފައި ބޭއްވުމަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ވެރިކަމުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ހިފަހައްޓަމުން އަންނަ އެންމެ މަތީ އެއް މަޞްލަޙަތެވެ. ދިވެހި ނޫސްވެރިންނަށް ޤާނޫނު އަސާސީއިން ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ އެންމެހައި ޙައްޤުތައް އޭގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގައި ކަށަވަރު ކޮށްދޭނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން މިއަދުވެސް އަރުވަމެވެ.“
ނޫސްވެރިކަމުގެ ކުރިމަގު: އިސްލާހަށް ގޮވާލުން:
ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ކަންބޮޑުވާ މިންވަރަކަށް ހުރި ނަމަވެސް، ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިންގެ މުޖުތަމައު ދެމިއޮތީ ސާބިތުކަމާ އެކުގައެވެ. މިއަހަރުގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދުވަހާ ގުޅިގެން، މޯލްޑިވްސް ޖާނަލިސްޓް އެސޯސިއޭޝަން (އެމްޖޭއޭ) އާއި މަދަނީ ޖަމިއްޔާތަކުން ވަނީ، ތަހުގީގީ ނޫސްވެރިކަން ކުށްވެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އެފަދަ މަސައްކަތްތަކަށް ސަރުކާރުން ރައްކާތެރިކަން ދިނުމަށް ގޮވާލާފައެވެ.
”މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމަކީ ދައުލަތުގެ ދުޝްމަނެއް ނޫން؛ އެއީ ދެފުށް ފެންނަ ޑިމޮކްރަސީއެއްގެ ވިންދު،“ ތަޖުރިބާކާރު އެޑިޓަރަކު ވިދާޅުވިއެވެ. ”މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދޭ މީހާގެ އަނގަ ބަންދުކުރުމުން، ހަގީގަތް ގެއްލިގެންދޭ،“
މިއީ އުންމީދީ ވާހަކަފުޅެކެވެ. މިއަދާ ގުޅިގެން އެދެވެނީ މިކަން މިގޮތުގައި ތަންފީޒުވެގެން ދިއުމަށެވެ.
ރާއްޖެއަށް އޮތް މެސެޖް:
ޒެމްބިއާގެ ލުސާކާގައި ޔުނެސްކޯގެ ގްލޯބަލް ކޮންފަރެންސް މިއަދު ފެށިގެންދާއިރު، ރާއްޖެއަށް އޮތް މެސެޖަކީ ވަރަށް ސާފު މެސެޖެކެވެ. އެއީ ”އަމާން މުސްތަގުބަލެއް“ ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، ފުލުހުންގެ ރޭޑްތަކާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ ހުރަސްތަކާއި، އަދި ގާނޫނީ ގޮތުން ކުރިމަތިކުރާ ފިއްތުންތަކުން ނޫސްވެރިން ސަލާމަތްވެ ތިބެ، ބިރެއް ނެތި މަސައްކަތް ކުރެވޭނެ މާހައުލެއް ގާއިމުކުރުމެވެ.
ރާއްޖެއަށް އޮތީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ކުރިއެރުމަށް ގޮވައިލުމާއި، އެކަމަށް ތަންދިނުމާއި، އެ ކުރިއެރުން ލިބިގަތުމެވެ.
